[PTS Vol J - 3] [\z J /] [\f III /]
[PTS Page 001] [\q 1/]
[BJT Page 162] [\x 162/]
Catukkanipāto
1. Vivaravaggo
[PTS Page 003] [\q 3/]
508. Vivaratha 1- imāsaṃ dvāraṃ nagaraṃ pavisituṃ mayā,
Aruṇarājassa sihena susiṭṭhena surakkhitaṃ nandisenena. 2-
[PTS Page 006] [\q 6/]
509. Jayo kaliṅgānaṃ asayhasāhinaṃ
Parājayo anayo assakānaṃ,
Icceva te bhāsitaṃ brahmacāri
Na ujajubhūtā vitathaṃ bhaṇanti
[PTS Page 007] [\q 7/]
510. Devā musāvādamupātivattā
Saccaṃ 3- dhanaṃ paramaṃ tesu sakka,
Taṃ te musāhāsitaṃ devarāja
Kiṃ vāpaṭicca maghavā mahinda.
511. Nanu te sutaṃ burāhmaṇa bhaññamāne
Dvo na issanti purisaparakkamassa,
Damo samādhi manaso adejjho 4-
Avyaggatā nikkhamanañca kāle,
Daḷhañca viriyaṃ purisaparakkamo ca
Teneva āsi vijayo assakānanti.
1. Cullakāliṅgajātakaṃ.
[PTS Page 012] [\q 12/]
512. Adeyyesu dadaṃ dānaṃ deyyesu nappavecchati. 5-
Āpāsu 6- vyasanaṃ patto sahāyaṃ nādhigacchati.
513. Nādeyyesu dadaṃ dānaṃ deyyesu yo pavecchati,
Āpāsu vyasanaṃ patto sahāyamadhigacchati.
1. Civaratha imāsaṃ davāraṃ nagaraṃ pavisantu aruṇarājassa, sihenasusanethana - surakkhiṃ nandi senena, syā civaratha imāsaṃ vāraṃ nagarantaṃ pavisituṃ - machasaṃ.
2. Susiṭṭhena - nandisenena - machasaṃ
3. Saccaṃ tatha; pemakaraṃnu sakka - machasaṃ saccaṃ tataṃ paramaṃ karannu sakka - syā
4. Ahejjo - machasaṃ 5. Na pavecchati - machasaṃ 6. Āvāsu byasanaṃ - machasaṃ.
[BJT Page 164. [\x 164/] ]
514. Saññogasambhogavisesadassanaṃ.
Anariyadhammesu saṭhesu nasasti,
Katañca ariyesu ca añajasesu ca
Mahapphalaṃ hoti aṇumpi 1- tādisu.
515. Yo pubbe katakalyāṇo akā loke sudukkaraṃ,
Pacchā kayirā na vā kayārā accantaṃ pujanāraho'ti.
1. Mahāassārohajātakaṃ.
[PTS Page 014] [\q 14/]
516. Anuttare 2- kāmaguṇe samiddhe
Bhutvāna pubbe vasi 3- ekarājā,
Sodāni dugge narakambhi khitto
Nappajahe vaṇṇabalaṃ purāṇaṃ.
517. Pubbeva khanti ca tapo ca mayhaṃ
Sampatthitā dababasenā 4- ahosi,
Taṃdāni laddhāna kathannu rājā
Jahe ahaṃ vaṇṇabalaṃ purāṇaṃ.
518. Sabbaṃ kireva 5- pariniṭṭhitāni
Yasassinaṃ paññavantaṃ 6- visayha,
Yaso ca laddhā purimaṃ 7- uḷāraṃ
Nappajahe vaṇṇabalaṃ purāṇaṃ.
518. Panujja dukkhena sukhaṃ janinda
Sukhena cā dukkhamasayhasāhi,
Ubhayattha santo 8- abhinibbutattā
Sukhe ca dukkhe ca bhavanti tulyā'ti
3. Ekarājajātakaṃ.
[PTS Page 016] [\q 16/]
520. Imāni maṃ daddara tāpayanti
Vācāduruttāni nussaloke,
Maṇḍukabhakkhā udakantasevi
Āsivisaṃ 9- maṃ avisā sapanti.
1. Aṇumapi tādisu - machasaṃ 2. Anuttaro - machasaṃ 3. Vasi - machasaṃ
4. Dubbhisena - machasaṃ, syā 5. Sabbākirevaṃ - machasaṃ sabbākireva - syā
6. Paññavataṃ - si 7. Purisa - machasaṃ tthā - si
9. Āsivasaṃ - machasaṃ.
[BJT Page 166] [\x 166/]
[PTS Page 017] [\q 17/]
521. Sakā raṭṭhā pabbājito 1- aññaṃ janapadaṃ gato, mahantaṃ koṭṭhaṃ kayirātha duruttānaṃ nidhetave.
522. Yattha posaṃ na jānanti jātiyā vinayena vā,
Na tattha mānaṃ kayirātha vasamaññātake jane.
523. Videsavāsaṃ vasato jātavedasamenapi,
Khamitabbaṃ sapaññena api dāsassa tajjitanti.
4. Daddarajātakaṃ.
[PTS Page 019] [\q 19/]
524. Natthi loke raho nāma pāpakammaṃ pakubbato,
Passanti vanabhūtāni taṃ bālo maññati 2- raho.
525. Ahaṃ raho na passāmi suññaṃ vāpi na vijjati,
Yattha aññaṃ na passāmi asuññaṃ hoti taṃ mayā.
526. Dujjacco ca 3- sujacco ca nando ca pukhavacachako,
Vejjo addhuvasīlo ca te dhammaṃ jahumatthikā.
527. Brāhmaṇe ca kathaṃ jahe sabbadhammānapāragu,
Yo dhammamanupāleti dhitimā saccanikkamoti.
5. Sīlavimaṃsajātakaṃ.
[PTS Page 021] [\q 21/]
528. Tiṃ aṇḍakā ime deva nikkhittā kaṃsamallake,
Upalohitakā vaggu taṃ 4- me akkhāhi pucchito.
[PTS Page 022] [\q 22/]
529. Yāni pure tvaṃ devi baṇḍu nantakavāsini,
Ucchaṅgahatthā pacināsi tassā te koliyaṃ phalaṃ.
530. Uḍḍayhate 5- na ramati bhogā vippajahanti taṃ,
Tatthevimaṃ paṭinetha yattha kolaṃ pacissati.
1. Pabbajito - simu. 2. Maññate - simu. 3. Ajacce ca - simu.
4. Te me tameva - sīmu. 5. Uḍayhate - machasaṃ sīmu.
[BJT Page 168] [\x 168/]
531. Honti hete mahārāja iddhippattāya 1- nāriyā,
Khama deva sujātāya māssā 2- kujjhi 3- rathesabhāti.
6. Sujātājātakaṃ.
[PTS Page 024] [\q 24/]
532. Acetanaṃ brāhmaṇa asasuṇantaṃ
Jāno ajānantamimaṃ palāsaṃ,
Sukhaseyyaṃ pucchasi kissa hetu.
533. Dūre suto ceva brahā ca rukkho
Dese ṭhito bhūtanivāsarūpo,
Tasmā namassāmi imaṃ palāsaṃ
Ye cetthā bhūtā te ca dhanassa hetu.
534. So te karissāmi yathānubhāvaṃ.
Kataññutaṃ brāhmaṇa pekkhamāno,
Kathaṃ hi āgamma sataṃ sakāse
Moghāni 4- te asasu pariphanditāni.
535. Yo tindurukkhassasa paro 5- pilakkhu
Parivārito subbayañño uḷāro,
Tasseva mulasmiṃ niṭhi nikhāto
Ādāyādo gaccha taṃ uddhārāhi'ti.
7. Palāsajātakaṃ.
[PTS Page 026] [\q 26/]
536. Akarambhasate kiccaṃ yaṃ khalaṃ ahuvambhase,
Migarāja nāmo nyatthu api kiñci labhāmase.
537. Mama lohitabhakkhassa niccaṃ ḷuddāni kubbato,
Dantantaragato santo taṃ bahuṃ yampi 6- jīvasi.
538. Akataññumakattāraṃ katassa appatikārakaṃ, 7-
Yasmiṃ kataññutā natthi niratthi tassa sevanā.
[PTS Page 027] [\q 27/]
539. Yassa 8- sammukhaviṇṇena 9- mittadhammo na labbhati,
Anusuyya 10- manakkosaṃ saṇikaṃ tambhā apakkame'ti.
8. Javasakuṇajātakaṃ.
1. Iḍipattāya, iḍippattāya - si machasaṃ 2. Māsu - machasaṃ
3. Kujjha - machasaṃ 4. Moghā - syā
5. Puro milakakhu - machasaṃ paro pilakkho- syā 6. Yambhi - si
7. Paṭikāraka - machasaṃ appaṭikārakaṃ - syā kārassappaṭikārakaṃ - si
8. Yattha - syā 9. Samukha - machasaṃ 10. Anussuya - machasaṃ.
[PTS Page 028] [\q 28/]
[BJT Page 170] [\x 170/]
540. Sabbamidaṃ 1- carimavataṃ ubho dhammaṃ na passare,
Ubho sakatiyā cutā yovāyaṃ sajjhāpayati. 2-
Yo ca dhammaṃ adhiyati.
[PTS Page 029] [\q 29/]
541. Sālina bhojanaṃ 3- bhuñeja suciṃ maṃsupasevanaṃ,
Tasmā etaṃ na sevāmi dhammaṃ isihi sevitaṃ.
542. Paribbaja mahā loko 4- pavantaññepi pāṇino,
Mā 5- taṃ adhammo ācarito asmā kumbhamivābhidā.
543. Dhiratthu taṃ yasalābhaṃ dhanalāhañca brāhmaṇa,
Yā vutti vinipātena adhammacaraṇena vā'ti.
9. Chavakajātakaṃ. 6-
[PTS Page 032] [\q 32/]
544. Sasamuddapariyāyaṃ mahiṃ sāgarakuṇḍalaṃ
Na icche sahanindāya evaṃ sayha vijānahi.
545. Dhiratthu taṃ yasalābhaṃ dhanalāhañca brāhmaṇa,
Yā vutti vinipātena adhammacaraṇena vā.
546. Api ce pattamādāya anāgāro 7- paribbaje,
Sāyeva 8- jivikā seyyo yā cādhammena phasanā.
547. Api ce pattamādāya anāgāro paribbaje,
Aññaṃ abhiṃsayaṃ loke api rajjena taṃ varanti. 10. Sayhajātakaṃ.
Civaravaggo 9- paṭhamo.
Tassuddānaṃ:
Vivarañca adeyyasamiddhavaraṃ
Atha daddarapāpamahātiraho,
Atha kolipalāsamarañca kara
Carimaṃ sasamuddavarena dasa.
1. Sampadamidaṃ carimaṃ kataṃ sabbaṃ idañca marikataṃ - syā
2. Manatachijhāyati - yova mantaṃ adhiyati - sīmu machasaṃ mattejjhāpeti - yova mantaṃ adhiyati- syā
3. Odanaṃ - machasaṃ syā 4. Buhme - machasaṃ 5. Mātvaṃ adhammo ācarito mātvaṃ adhammācarite mā tvaṃ adhammā acari-si syā
6. Chavajatatakaṃ - syā 7. Anagāro - machasaṃ 8. Sā eva - simu 9. Kaliṅgavaggo - machasaṃ.
[BJT Page 172] [\x 172/]
2. Pucimandavaggo
[PTS Page 034] [\q 34/]
548. Uṭṭhehi cora kiṃ sesi ko attho supinena te,
Mā taṃ gahesuṃ 1- rājāno gāme kibbiyakārakaṃ.
549. Yannu coraṃ gahessanti gāme nibbisakārakaṃ,
Kiṃ tattha pucimandassa vane jātassa tiṭṭhato.
550. Na tvaṃ assattha jānāsi mama corassa cantaraṃ,
Coraṃ gahetvā rājāno gāme kibbisakārakaṃ
Appenti nimbasulasmiṃ tasmiṃ me saṅkate mano.
[PTS Page 035] [\q 35/]
551. Saṅkeyya saṅkitabbāni rakkheyyānāgataṃ bhayaṃ,
Anāgatabhayā dhīro ubho loke avekkhatī'ti.
1. Pucimandajātakaṃ.
[PTS Page 038] [\q 38/]
552. Api kassapamandiyā yuvā sapati hanhi vā,
Sabbannaṃ khamate dhīro paṇḍito taṃ titikkhati.
553. Sacepi santo vivadanti khippaṃ sandhīyare puna,
Bālā pattāva bhijjanti na te samathamajjhagu.
554. Ete bhuyyo samāyanti sandhi tesaṃ na jirati,
Yo cādhipannaṃ jānāti yo ca jānāti desanaṃ.
555. Eso hi uttaritaro hāravāho dhurandharo,
Yo paresādhipannānaṃ sayaṃ sandhātumarahatī'ti.
2. Kassapamandiyajātakaṃ.
[PTS Page 042] [\q 42/]
556. Yo te hatthe ca pāde ca kaṇṇanāsañca chedayi,
Tassa kujjha mahāvīra mā raṭṭhaṃ vinassā idaṃ.
557. Yo me hatthe ca pāde ca kaṇṇanāsañca chedayi,
Ciraṃ jivatu so rājā na hi kujjhanti mādisā.
[PTS Page 043] [\q 43/]
558. Ahu atitamaddhānaṃ 2- samaṇo khattidipano,
Taṃ khantiyāyeva ṭhitaṃ kāsirājā achedayi.
1. Maṃ gaṇehayayu gahesuṃ - syā 2. Atikamaddhāne - sīmu. Machasaṃ syā.
[BJT Page 174] [\x 174/]
559. Tassa kammasasa pharusassa vipāko kaṭuko ahu,
Yaṃ kāsirājā vedesi nirayambhi samappito'ti.
3. Khantivādijātakaṃ.
[PTS Page 047] [\q 47/]
560. Dujjīvitaṃ ajivimbha ye sante na dadambase,
Vijjamānesu bhogesu dipaṃ nākambha attano.
561. Saṭṭhi 1- vassasahassāni paripuṇṇani sabbaso,
Niraye paccamānānaṃ kadā anto bhavissati.
562. Natthi anto kuto anto na anto patidissati,
Tadā hi pakataṃ pāpaṃ mamaṃ 2- tuyhañca mārisā. 3-
563. Sohaṃ 4- nanu ito gantvā yoniṃ laddhāna mānāsiṃ,
Vadaññu silasampanno kāhāmi kusalaṃ bahu'nti.
4. Lohakumbhijātakaṃ.
[PTS Page 049] [\q 49/]
564. Pharusā vata te vācā maṃsaṃ yācanako asi,
Kilomasadisi vācā kilomaṃ samma dadāmi te.
[PTS Page 050] [\q 50/]
565. Aṅgametaṃ manussānaṃ hātā loke pavuccati,
Aṅgassa sadisi vācā aṅgaṃ samma dadāmi te.
566. Tātāti putto vadamāno kampeti bhadayaṃ pitu,
Hadayassa sadisi vācā hadayaṃ samma dadāmi te.
567. Yassa gāme sakhā natthi yathāraññaṃ tatheva taṃ,
Sabbassa sadidi vācā sabbaṃ samma dadāmi te'ti.
5. Māṃsajātakaṃ.
[PTS Page 053] [\q 53/]
568. Satta me rohitā macchā udakā thalamubbhatā,
Idaṃ brāhmaṇa me atthi etaṃ bhutvā vane vasa.
[PTS Page 054] [\q 54/]
569. Dussa me khettapālassa rattihattaṃ 5- apāhataṃ,
Maṃsasulā ca dve godhā ekañca dadhivārakaṃ;
Idaṃ brāhmaṇa me atthi etaṃ bhutvā vane vasa.
1. Saṭṭhiṃ - sīmu. Siyā 2. Mama - simu machasaṃ, syā 3. Mārisa - simu syā
4. Sohi - simu. 5. Ratana - sīmu machasaṃ
[BJT Page 176] [\x 176/]
570. Ambapakkodakaṃ sītaṃ sītacchāyaṃmanoramaṃ.
Idaṃ brahmaṇa me atthi etaṃ bhutvā vane vasa.
[PTS Page 055] [\q 55/]
571. Na sasassa tilā atthi na muggā na pi taṇḍulā,
Iminā agginā pakkaṃ mamaṃ bhutvā vane vasāti.
6. Sasajātakaṃ.
[PTS Page 057] [\q 57/]
572. Matamatameva rodatha
Na hi taṃ rodatha yo marissati,
Sabbeva sarīradhārino
Anupubbena jahanti jīvitaṃ.
573. Devamanussā catuppadā
Pakkhigaṇā uragā 1- ca bhogino.
Sambhi sarire anissarā
Ramamānāva jahanti jīvitaṃ.
574. Evañcalitaṃ asaṇṭhitaṃ
Sukhasukkhaṃ manujesu apekkhiya,
Kanditaruditaṃ niratthakaṃ
Kiṃ vo sokagaṇāhikirare.
575. Dhuntā 2- soṇḍā akatā
Khālā 3- surā ayogino,
Dhīraṃ maññanti bāloti
Ye dhammassa akovidāti.
7. Matarodanajātakaṃ.
[PTS Page 062] [\q 62/]
576. Yantaṃ vasantasamaye kaṇaveresu hānusu,
Sāmaṃ bāhāya piḷesi sā taṃ ārogyabravi.
[PTS Page 063] [\q 63/]
577. Ambho na kira saddheyyaṃ yaṃ vāto sabbataṃ vahe,
Pabbatañce vahe vāto sabbampi yaṭhaviṃ vahe;
Yattha sāmā kālakatā sā maṃ ārogyamabravi.
578. Na ceva sā kālakatā na ca sā aññamicchati,
Etabhattā kira sāmā tameva abhikaṅkhati.
1. Athava - sīmu 2. Dhuttāva - machasaṃ 3. Surāvirā - machasaṃ.
[BJT Page 178] [\x 178/]
579. Asanthukaṃ maṃ cirasanthutena
Nimini sāmā adhuvaṃ dhuvena,
Mayāpi sāmā nimineyya aññaṃ
Ito ahaṃ durataraṃ gamissanti.
8. Kaṇaverajātakaṃ.
[PTS Page 065] [\q 65/]
580. Susukhaṃ vata jivāmi labhāmi ceva bhuñjituṃ
Paripanthe ca tiṭṭhāmi kānu 1- bhante gati mama.
581. Mano ce te na panamati pakkhī pāpassa kammuno,
Avyāvaṭassa bhadrassa na pāpamupalippati.
582. Ñātako no nisinnoti bahu āgacchate jano,
Paṭicca kammaṃ phusati tasmiṃ me saṅkate mano.
[PTS Page 066] [\q 66/]
583. Paṭicca kammaṃ na phusati mano ce nappadussati,
Appossukkassa bhadrassa na pāpamupalippatī'ti.
9. Tittirajākataṃ.
[PTS Page 069] [\q 69/]
584. Succajaṃ vata naccaji vācāya adadaṃ giriṃ,
Kimbhi tassaṃ caṃntassa vācā adada pabbataṃ.
585. Yaṃ hi kayirā taṃ hi vade yaṃ na kayirā na taṃ vade,
Akarontaṃ bhāsamānaṃ parijānanti paṇḍitā.
586. Rājaputta namo tyatthu sacce dhamme ṭhitovasi,
Yasasa te vyasanaṃ patto saccasmiṃ ramate mano.
[PTS Page 070] [\q 70/]
587. Yā daḷidadī daḷiddassa aḍḍhā aḍḍhassa kittimā,
Sa bhissa paramā bhariyā sahiraññassa itthiyoti.
10. Succajajātakaṃ.
Pucimandavaggo dutiyo
Tassuddānaṃ:
Atha corasakassapakhantivaro
Dujjivitatā ca varāpharusā,
Atha sasamatañca vasantasukhaṃ
Succajaṃ vata navacajitā ca dasa.
1. Kāsu machasaṃ kāsu - si.
[BJT Page 180] [\x 180/]
3. Kuṭidusakavaggo
[PTS Page 073] [\q 73/]
588. Manussasseva te sīsaṃ hatthapādā ca vānara,
Atha kena nu vaṇṇe agāraṃ te na vijjati.
589. Manussasseva me sīsaṃ hatthapādā ca siṅgila
Yāhu seṭṭhā manussesu sā me paññāna vijjati.
590. Anavaṭṭhitacittassa lahucittassa dubbhino 1-,
Niccaṃ addhuvasilassa suvibhāvo 2- na vijjati.
[PTS Page 074] [\q 74/]
591. So karassu anubhāvaṃ vitivattassu siliyaṃ.
Sitavātaparittāṇaṃ karassu kuṭikaṃ kapiti.
1. Kuṭidusakajātakaṃ.
[PTS Page 077] [\q 77/]
592. Daddabhāyati 3- bhaddante yasmiṃ dese vasāmahaṃ,
Ahampetaṃ na jānāmi kimetaṃ daddabhāyati.
593. Kheluvaṃ patitaṃ 4- sutvā daddabhanti 5- saso javi,
Sasassa vacanaṃ sutvā santattā migavāhini.
594. Appatvā padaviññāṇaṃ paraghosānusārino,
Pamādaparamā bālā te honti parapattiyā.
[PTS Page 078] [\q 78/]
595. Ye ca sīlena sampannā paññāyupasame ratā,
"Ārakā viratā dhīrā na honti parapattiyāti.
2. Daddabhajākakaṃ. 7-
[PTS Page 080] [\q 80/]
596. Dvayaṃ yāvanako rāja brahmadatta nigacchati,
Alābhaṃ dhanalābhaṃ vā evaṃ dhammā hi yācanā.
597. Yācanaṃ rodanaṃ āhu pañcālānaṃ rathesabha,
Yo yācanaṃ paccakkhāti tamāhu paṭirodanaṃ.
598. Mā maddasaṃsu 80 rodantaṃ pañcālā susamāgatā,
Tuvaṃ vā paṭirodantaṃ tasmā icchāmahaṃ raho.
1. Dubhino - simu. 2. Sukhabhāvo - simu 3. Dadadubhāyati - machasaṃ.
4. Khelalaṃ nipatita - simu 5. Dahakakanti - simu 6. Āratā - simu
7. Dudadubha jātakaṃ - machasaṃ 8. Mā addasasu - machasaṃ - syā.
[BJT Page 182] [\x 182/]
[PTS Page 081] [\q 81/]
599. Dadāmi te brāhmaṇa rohiṇinaṃ
Gavaṃ sahassaṃ saha puṅgavena,
Ariyo hi ariyassa kathaṃ na dajje 1-
Sutvāna gāthā tava dhamyuttā'ti.
3. Buhmadattajātakaṃ.
[PTS Page 082] [\q 82/]
600. Kalyāṇarūpo vatayaṃ catuppado
Subhaddako ceva supesalo ca,
Yo brāhmaṇaṃ jātimantupapannaṃ
Apacāyati meṇḍavaro yasassi.
[PTS Page 083] [\q 83/]
601 Mā brāhmaṇa ittaradassanena
Vissāsamāpajji catuppadassa,
Daḷhappamāraṃ abhikaṅkhamāno
Apasakkati2 dassati suppahāraṃ.
602. Ūraṭṭhi bhaggaṃ patito khāribhāro 3-
Sabbaṃ bhaṇḍaṃ brāhmaṇassidhahinnaṃ,
Khāhāpaggayha nandati.
Abhidhāvathā haññate buhmacāri
603. Evaṃ so nihato seti yo apūjaṃ namassati, 4
Yathāhamajja pahaṭo hato meṇḍena dummatī'ti.
4. Cammasāṭakajātakaṃ.
[PTS Page 085] [\q 85/]
604. Samaṇaṃ taṃ maññamāno upagacchiṃ asaññataṃ,
So maṃ daṇḍena pāhāsi yathā assamaṇo tathā.
605. Kiṃ te jaṭāhi dummedha kiṃ te ajinasāṭiyā,
Abbhantaraṃ te gahanaṃ bāhiraṃ parimajjasi.
606. Ehi godha nivattassu bhuñja sālinamodanaṃ,
Telaṃ loṇañca me atthi pahutaṃ 5-mayha pipphali.
[PTS Page 86] [\q 86/]
607. Esa bhiyyo pavekkhāmi vammikaṃ pataporisaṃ,
Telaṃ loṇañca kittesi ahitaṃ mayha pipphaliti.
5. Godhajātakaṃ.
[PTS Page 087] [\q 87/]
606. Kāyena yo nāvahare vācāya na musā bhaṇe,
Yaso laddhā namajjeyya 6- sa ve kakkārumarahati.
1. Dajjā - machasaṃ 2. Avasakkati - simu, syā
3. Ūruṭṭha bhaggaṃ pavaṭṭito khārihāro- sabbaṃbhaṇḍaṃ brāhmaṇassa hinnaṃ
Bāhāyapaggayyakandati- abhidhāvata haññate brahmacāri - machasaṃ ūraṭṭhibhaggā patito khāribha ro- sabbaṃbhaṇaḍaṃ buhmaṇassevabhinnaṃ ubhopi khāhā paggayehavakandati- abhidhāvatha haññati brahamacāriṃ syā.
4. Pasaṃsati - simu. 5. Mayhaṃ pipaphali - machasaṃ 6. Majjeyyu - machasaṃ, syā
[PTS Page 088] [\q 88/]
[BJT Page 184] [\x 184/]
609. Dhammena vittameseyya na nikatyā dhanaṃ hare,
Bhoge laddhā na majjeyya sa ve kakkārumarahati.
610. Yassa cittaṃ ahāliddaṃ saddhā ca acirāgini,
Eko sāduṃ na bhuñjeyya sa ce kakkārumarahati.
[PTS Page 089] [\q 89/]
611. Sammukhā vā pārokkhā 1- vā yo sante na paribhāsati,
Yathāvādi tathākāri sace kakkārumarahatiti.
6. Kakkārujākataṃ.
[PTS Page 091] [\q 91/]
612. Vāti cāyaṃ tato gandho yatthā me vasati piyā,
Dare ito hi kākāti yattha me nirato mano.
613. Kathaṃ samudda matari kathaṃ atari 2- kekhukaṃ,
Kathaṃ satta samuddani kathaṃ simbalimāruhi.
[PTS Page 092] [\q 92/]
614. Tayā samuddamatariṃ tayā atari kekhukaṃ,
Tayā satta samuddāni tayā sambalimāruhiṃ,
615. Dhiratthu maṃ mahākāyaṃ dhiratthu maṃ acetanaṃ,
Yattha jāyāyahaṃ jāraṃ āvahāmi vahāmi cāti.
7. Kākātījātakaṃ.
[PTS Page 095] [\q 95/]
616. Bahantaṃ vijjati hoti tehi kimme bhavissati, 3-
Tasmā etaṃ na socāmi piyaṃ sammillabhāsiniṃ. 4-
617. Taṃ tañce anusoceyya 5- yaṃ yaṃ tassa na vijjati,
Antānamanusoceyya sadā maccuvasaṃ gataṃ. 6-
618. Naheva ṭhitaṃ nāsinaṃ na sayānaṃ na paddhaguṃ,
Yāva pāti nimmisati tatrāpi sarati vayo.
619. Tatthantani 7- vatappaddhe vinābhāve asaṃsaye,
Bhūtaṃ sesaṃ dayitabbaṃ vitaṃ ananusociyanti. 8-
8. Ananusociyajātakaṃ.
1. Tirokkhā vā - simu 2. Patari - simu 3. Tehi me kiṃ bhavissati - simu
4. Sampilla bhāsinaṃ - machasaṃ 5. Taṃtaṃ anusoceyyaṃ - machasaṃ
6. Sadā vaccuvasaṃ pattaṃ - machasaṃ 7. Tatthāttani - simu vātappāttho syātatthattati vata bandho - machasaṃ 8. Mataṃ taṃ - machasaṃ - ananusoviyaṃ.
[BJT Page 186] [\x 186/]
[PTS Page 098] [\q 98/]
620. Yaṃ antapānassa pure labhāma
Taṃdāni sākhāmigameva gacchati,
Gacchāmadāni vanameva rādha
Asakkatā vasma dhanañajayāya. 1-
621. Lābho alābho ayaso yaso ca
Nindā pasaṃsā ca sukhañca dukkhaṃ,
Ete aniccā manujesu dhammā
Mā sovi kiṃ sovasi poṭṭhapāda.
[PTS Page 099] [\q 99/]
622. Addhā tuvaṃ paṇḍitakosi rādha
Jānāsi atthāni anāgatāni,
Kathannu sākhāmigaṃ dakkhisāma
Niddhāpitaṃ rājakulatova jammaṃ.
623. Cāleti kaṇṇaṃ bhaṭikuṃ karoti
Muhuja muhuṃ bhāyayate kumāre,
Sayameva taṃ kāhati kāḷabāhu
Yenārakā ṭhassati antapānāti.
9. Kāḷabāhujātakaṃ.
[PTS Page 100] [\q 100/]
624. Sīlaṃ kireva kalyāṇaṃ sīlaṃ loke anuttaraṃ,
Passa ghoraviso nāgo silavāti na haññati.
625. Yāvadevassahu kiñci tāvadeva akhādisuṃ,
Saṅgamma kuḷalā loke na hiṃsanti akiñcanaṃ.
[PTS Page 101] [\q 101/]
626. Sukhaṃ nirāsā supati āsā phalavati sukhā,
Āsaṃ nirāsaṃ katvāna sukhaṃ supati piṅgalā.
627. Na samādhiparo atthi asmiṃ loke parambhi ca,
Na paraṃ nāpi attānaṃ vihiṃsati samāhito'ti.
10. Sīlavīmaṃsajātakaṃ.
Kuṭidusakavaggo tatiyo.
Tassuddānaṃ:
Samanussa saddadabha yācanako
Atha meṇḍavaruttama godhavaro,
Atha kāya sakekhuka bhotivaro
Atha rādha susilavarena dasa.
1. Dhanañjayāyaṃ - machasaṃ.
[BJT Page 188] [\x 188/]
4. Kokālika vaggo
[PTS Page 103] [\q 103/]
628. Yo ce kāle asampatte ativelaṃ pabhāsati,
Evaṃ so nihato seti kokilāyiva atujo.
629. Na hi santhaṃ sunisitaṃ visaṃ halāhalaṃ iva,
Evaṃ nikaṭṭhe 1- pāteti vācā dubbhāsitā yathā.
630. Tasmā kāle akāle ca vācaṃ rakkheyya paṇḍito,
Nātivelaṃ pabhāseyya api attasamamhi vā
631. Yo ca kāle mitaṃ bhāse matipubbo vicakkhaṇo.
Sabbe amitte ādeti supaṇṇo uragaṃ imā'ti.
1. Kokālikajātakaṃ.
[PTS Page 105] [\q 105/]
632. Api hantvā bhato brūti jetvā jitoti bhāsati,
Pubbamakkhāyino rāja ekadatthuṃ 2- na saddahe.
633. Tasmā paṇḍitajātiyo suṇeyya itarassa pi,
Ubhintaṃ vacanaṃ sutvā yathā dhammo tathā kāre.
634. Alaso gihī kāmabhogi na sādhu
Asaññato pabbajito na sādhu, rājā na sādhu anisammakāri
Yo paṇḍito kodhano taṃ na sādhu.
[PTS Page 106] [\q 106/]
635. Nisamma khattiyo kayirā nātisamma disampati,
Nisamma kārino 3- rājā yaso kitti ca vaḍḍhatī'ti.
2. Rathalaṭṭhijātakaṃ.
[PTS Page 108] [\q 108/]
636. Tadeva me tvaṃ vidiko vanamajjhe rathesabha,
Yassa te khaggabaddhassa 4- sannaddhassa tiriṭino
Assatthadumasākhāya pakkā 5- godhā palāyatha.
637. Name namantassa bhaje hajantaṃ
Kiccānu kubbassa kareyya kiccaṃ,
Nānatthakāmassa kāreyya atthaṃ
Asambhajantampi na sambhajeyya.
1. Nikaḍḍhe - simu nikkaḍhe - syā 2. Ekadatthu - sīmu aññatthu - machasaṃ
3. Rañño - sīmu 4. Khandhassa - simu 5. Pakkagodhā - simu, machasaṃ.
[BJT Page 190] [\x 190/]
638. Caje cajantaṃ vanathaṃ na kayirā
Apetacittena na sambajeyya,
Dvijo dumaṃ khiṇaphalanti 1- ñātvā
Aññaṃ samekkheyya mahā hi loko.
[PTS Page 109] [\q 109/]
619. So te karissāmi yathānubhāvaṃ.
Kataññutaṃ khattiye pekkhamāno,
Sabbañca te issariyaṃ dadāmi
Yassicchisi tassa tuvaṃ dadāmiti.
3. Pakkagodhajātakaṃ.
[PTS Page 111] [\q 111/]
640. Gavañce taramānānaṃ jimbhaṃ gacchati puṅgavo,
Sabbā tā jimbhaṃ gacchanti nette jimbhaṃ gate sati.
641. Evameva manussesu yo hoti seṭṭhasammato,
Sabbaṃ raṭṭhaṃ dukhaṃ seti rājā ce hoti adhammiko.
642. Gavañce taramānānaṃ ujuṃ gacchati puṅgavo,
Sabbātā ujuṃ gacchanti nette upujate sati.
643. Evameva manussesu yo hoti seṭṭhasammato,
So cepi dhammaṃ carati pageva itarā pajā
Sabbaṃ raṭṭhaṃ sukhaṃ seti rājā ce hoti dhamamiko'ti.
4. Rājovādajākataṃ.
[PTS Page 113] [\q 113/]
644. Brahā pavaḍḍhakāyo 2- so dighadāṭho ca jamukhuka,
Na tvaṃ tamhi kule jāto yattha gaṇhanti kuñjaraṃ.
[PTS Page 114] [\q 114/]
645. Asīho sīhamānena yo attānaṃ vikubbati,
Kotthuva 3- gajamāsajja seti bhumyā anutthunaṃ.
646. Yasassino uttamapuggalassa
Sañjātakhandhassa mahabbalassa,
Asamekkhiya thāmabalupapattiṃ
Sa seti nāgena hatova 4- jambuko.
647. Yo cidha kammaṃ kurute pamāya
Thāmabalaṃ attani saṃviditvā,
Jappena mantena suhāsitena
Parikkhavā so vipulaṃ jinātī'ti.
5. Jambukajākataṃ.
1. Khiṇaphalaṃ ca - simu 2. Pavaddhakāyā - machasaṃ 3. Kutthuva - simu
4. Hatoyaṃ - machasaṃ, syā
[PTS Page 117] [\q 117/]
[BJT Page 192] [\x 192/]
648. Tiṇaṃ tiṇanti lapasi ko nu te tiṇamāhari,
Kinturu te tiṇakiccatthi tiṇameva pabhāsasi.
649. Idhāgamā brahmācāri brahā chatto bahussuto,
So me sabbaṃ samādāya tiṇaṃ nikkhippa gacchati.
[PTS Page 118] [\q 118/]
650. Evetaṃ hoti kattabba. Appena bahumicchatā,
Sabbaṃ sakassa ādānaṃ anādānaṃ tiṇassa ca
Cāṭisu pakkhipitvāna 1- tattha kā paridevanā.
651. Silavanto na kubbanti bālo sīlāni kubbati,
Aniccasīlaṃ dussilyaṃ 2- kiṃ paṇḍiccaṃ karissatī'ti.
6. Brahāchattajātakaṃ.
[PTS Page 120] [\q 120/]
652. Na te pīṭhamadāyimhā na pānaṃ napi bhojanaṃ,
Brahmacāri khamassu me etaṃ passāma accayaṃ.
653. Nevābhisajjāmi na cāpi kuppe
Na cāpi me appiyamāsi kiñci,
Athopi me āsi manovitatto
Etādiso nūna kulassa dhammo.
654. Esasmākaṃ kule dhammo pitupitāmaho sadā,
Āsanaṃ udakaṃ pajjaṃ sabbetaṃ nipadāmase.
655. Esasmākaṃ kule dhammo pitupitāmaho sadā,
Sakkaccaṃ upatiṭṭhāma uttamaṃ viya ñātakanti.
7. Pīṭhajātakaṃ.
[PTS Page 123] [\q 123/]
656. Viditaṃ thusaṃ undurānaṃ viditaṃ pana taṇḍulaṃ
Thusaṃ thulaṃ vivajjetvā taṇḍulaṃ pana khādare.
[PTS Page 124] [\q 124/]
657. Yā mannanā araññasmiṃ yā ca gāme nikaṇṇikā,
Yañcetaṃ iticitica etampi viditaṃ maya.
658. Dhammena kira jātassa pitā puttassa makkaṭo,
Daharasseva santassa dantehi phalamañchidā.
[PTS Page 125] [\q 125/]
659. Yametaṃ parisappasi 3- ajakāṇova sāsape,
Yopāyaṃ heṭṭhato sesi 4- etampi viditaṃ mayā'ti.
8. Thusajātakaṃ.
1. Tiṇassa cāṭisu gato - syā 2. Dussīlaṃ - sīmu 3. Parisapepasi - machasaṃ
4. Seti - sīmu.
[PTS Page 128] [\q 128/]
[BJT Page 194] [\x 194/]
660. Adassanena morassa sikhino mañjubhāṇino,
Kākaṃ tattha apūjesuṃ maṃsena ca phalena ca.
661. Yadā ca sarasampanno moro baverumāgamā,
Atha lābho ca sakkāro vāyasassa ahāyatha.
662. Yā nupajjati buddho dhammarājā pahaṅkaro,
Tā aññe apūjesuṃ puthu samaṇabrāhmaṇe.
663. Yadā ca sarasampanno buddho dhammamadesayi,
Atha lābho ca sakkāro titthiyānaṃ ahāyathā'ti.
9. Bāverujātakaṃ.
[PTS Page130] [\q 130/]
664. Adāsi dānini pure visayha
Dadato ca te byadhammo
Ito parañce na dadeyya dānaṃ
Tiṭṭheyyuṃ te saññamantassa bhogo.
[PTS Page 131] [\q 131/]
665. Anariyamariyena sahassanetta
Suduggatenāpi akiccamāhu,
Mā vo dhanaṃ taṃ janinda ahuvā 1-
Yambhogahetu vijahema saddhaṃ.
666. Yena eko ratho yāti yāti tena paro ratho,
Porāṇaṃ nihitaṃ vattaṃ vattataññeca vāsava.
667. Yadi hesasti dassāma asante kiṃ dadāmase,
Evaṃ bhūtāpi dassāma mā dānaṃ pamadāmhase'ti.
10. Visayhajātakaṃ.
Kokālivaggo catuttho.
Tassuddānaṃ:
Ativelaṃ pahāsati jinavaro
Vanamajjherathesabhajimbhagamo,
Atha jambutiṇāsanapiṭhavaraṃ
Atha taṇḍula mora visayha dasa.
1. Ahudevarāja - sīmu.
[PTS Page 133] [\q 133/]
[BJT Page 196] [\x 196/]
5. Cuḷakuṇālavaggo
[PTS Page 133] [\q 133/]
668. Narānamārāmakarāsu nārisu
Anekacittāsu aniggahāsu ca,
Sabbantanāpitikarāpi ce siyā
Na vissase titthasamā hi nāriyo.
669. Yaṃ ce disvā kaṇḍalari kintarānaṃ 1-
Sabbitthiyo naramanti agāre,
Taṃ tādisaṃ maccaṃ cajitvā hariyā
Aññaṃ disvā purisaṃ piṭhasappiṃ 2-
670. Khakassa ca pāvārikassa rañño
Accanatakāmānugatassa hariyā,
Avācari baddhavasānugassa
Kaṃ vā itthi nāticare tadaññaṃ.
671. Piṅgiyāni sabbalokissarassa
Rañño piyā brahmadattassa bhariyā
Avācari baddhavasānugassa
Taṃ vāpi sā nājjhagā kāmakāminī'ti.
1. Kintarijātakaṃ 3-
[PTS Page 133] [\q 133/]
672. Asakkhiṃ vata attānaṃ uddhātuṃ udakā thalaṃ,
Na dānāhaṃ puna tuhayaṃ vasaṃ gacchāmi vārija.
673. Alametehi ambehi jambuhi panasehi ca,
Yāni pāraṃ samuddassa varaṃ mayhaṃ udumbaro.
674. Yo ca appatitaṃ atthaṃ na khippamanukhujjhati,
Amittavasamanevati pacchā ca anutappati.
[PTS Page 134] [\q 134/]
675. Yo ca appatitaṃ atthaṃ na khippameva nibodhati,
Muccate sattusambādhā na ca pacchātappatī'ti. 2. Vānarajātakaṃ.
1. Yaṃva disvā kittari kinnarānaṃ - machasaṃ yañca disvā kintara kinnarinaṃ - syā
2. Piṭhasabbi - machasaṃ. 3. Kuṇḍalika jātakaṃ. - Syā
[BJT Page 198] [\x 198/]
676. Avasimbhā tavāgāre niccaṃ sakkatapujitā,
Tvameva dāni ca'kari 1- handa rāja vajāmahaṃ.
677. Yo ve kate paṭikate kibbise paṭikibbise,
Evaṃ taṃ sammati veraṃ masa kuntini māgamā.
[PTS Page 136] [\q 136/]
678. Na katassa ca kattā ca metti sandhiyate puna,
Bhadayaṃ nānujānāti gacchaññeva rathesabha.
679. Katassa ceva kattā ca metti sandhiyate puna,
Dhirānaṃ no ca bālānaṃ vasa kuntini māgamā'ti.
3. Kuntinījātakaṃ.
[PTS Page 138] [\q 138/]
680. Yo nīliyaṃ maṇḍayati saṇḍāsena vihaññati,
Tassa sā vasamanvetu yā te ambe avāhari.
681. Visaṃ vā pañca visaṃ 2- vā ūnatiṃsaṃva jātiyā,
Tādisā patimāladdhā yā te ambe avāhari.
[PTS Page 139] [\q 139/]
682. Dīghaṃ gacchatu addhānaṃ ekikā 3- abhisāriyā,
Saṅkete pati māddasa yā te ambe avāhari.
683. Alaṅkatā suvasanā mālini candanussadā,
Ekikā sayane setu yā te ambe avāhariti.
4. Ambacorajātakaṃ.
1. Makari - machasaṃ 2. Paṇṇu visaṃ - si 3. Abhisārikā - si
[PTS Page 140] [\q 140/]
[BJT Page 200] [\x 200/]
684. Vanaṃ yadaggi dahati pāvako naṇhavantani,
Kathaṃ karosi pacalaka evaṃ dandhaparakkamo.
685. Bahuni rukkhajiddāni pathavyā 1- vivarāni ca,
Tāni ce nābhisambhoma hoti no kālapariyāyo.
[PTS Page 141] [\q 141/]
686. Yo dandhakāle tarati taraṇiye ca dandhati,
Sukkhapaṇṇaṃva akkamma atthaṃ bhañjati attano.
687. Yo dandhakāle dandheti taraṇiye ca tārayi,
Sasiva rattiṃ vibhajaṃ tassattho paripuratī'ti.
5. Gajakumbhajātakaṃ.
[PTS Page 144] [\q 144/]
688. Manussindaṃ jahitvāna sabbakāmasamiddhinaṃ,
Kathaṃ nu bhagavā kesi kappassa ramati assame.
689. Sādhuni ramaṇiyāni santi vakkhā manoramā,
Subhāsitāni kappassa nārada ramayanti maṃ.
690. Sālinaṃ odanaṃ bhuñeja sucimaṃsupasecanaṃ,
Kathaṃ sāmākanivāraṃ aloṇaṃ chādayanti taṃ.
[PTS Page 145] [\q 145/]
691. Asāduṃ yadi vā sāduṃ 3- appaṃ vāyadi vā bahuṃ,
Vissattho yattha bhuñejayya vissāsaparamā rasāti.
6. Kesamajātakaṃ. 4-
[PTS Page 146] [\q 146/]
692. Sabbāyasaṃ kuṭamatippamāṇaṃ
Paggayha so tiṭṭhati antalikkhe,
Rakkhāya me tvaṃ vihito nusajja
Udāhu me vāyamase vadhāya.
693. Duto ahaṃ rājidha rakkhasānaṃ.
Vadhāya tuyhaṃ pahitohamasmi,
Indo ca taṃ rakkhati devarājā
Tenuttamaṅgaṃ na te phālayāmi. 5-
1. Pathabyā - machasaṃ 2. Rājakumbhajātakaṃ - machasaṃ 3. Sāduṃ vāyadi vā sāduṃ - machasaṃ 4. Kesijātakaṃ - machasaṃ 5. Nabhiphalayāmi - sīmu
[BJT Page 202] [\x 202/]
694. Sace ca maṃ rakkhati devarājā
Devānamindo maghavā sujampati,
Kāmaṃ pisāvā kandantu sabbe
Na santase rakkhasiyā pajāya.
[PTS Page 147] [\q 147/]
695. Kāmaṃ nandantu kumbhaṇḍā sabbepaṃsupisācakā,
Nālaṃ pisācā yuddhāya mahatī sā vibhiṃsikāti.
7. Ayakuṭajātakaṃ.
[PTS Page 148] [\q 148/]
696. Araññā 1- gāmamāgamma kiṃ sīlaṃ kiṃ vataṃ ahaṃ,
Purisaṃ tāna seveyyaṃ taṃ me akkhāhi pucchito.
697. Yo taṃ vissāsaye tāta vissāsañca khameyya te,
Sussusi ca titakkhi ca taṃ bhajehi ito gato.
698. Yassa kāyena vācāya manasā natthi dukkaṭaṃ,
Orasiva patiṭṭhāya taṃ bhajehi ito 2- gato.
699. Haḷiddarāgaṃ kapicittaṃ purisaṃ rāgavirāginaṃ,
Tādisaṃ tāta mā sevi nimmanussampi ce siyā'ti.
8. Āraññajātakaṃ.
[PTS Page 151] [\q 151/]
700. Neva itthisu sāmaññaṃ napi bhakkhesu sārathi,
Athassa sandhibhedassa passa yāva sucintitaṃ.
701. Asi tikkhova maṃsamhi pesuññaṃ parivattati,
Yatthusabhañca sīhañca bhakkhayanti migādhamā.
702. Imaṃ so sayanaṃ seti yayimaṃ passasi sārathi,
Yo vācaṃ sandhibhedassa pisunassa nibodhati.
1. Arañña - machasaṃ 2. Taṃ bhajeyyāsitogato - machasaṃ
[BJT Page 204] [\x 204/]
703. Te janā sukhamedhanti narā saggagatāriva,
Yo vācaṃ sandhibhedassa nāva bodhenti 1- sārathi'ti.
9. Sandhibhedajātakaṃ.
[PTS Page 152] [\q 152/]
704. Hanti hatthehi pādehi mukhañca parisumbhati,
Sa ve rāja piyo hoti kaṃ tenamabhipassasi.
705. Akkosati yathākāmaṃ āgamañcassa na icchati,
Sa ce rāja piyo hoti kaṃ tenamabhipassasi.
706. Abbhakkhāti abhutena alikenamabhisāraye,
Sa ce rāja piyo hoti kaṃ tenamabhipassasi.
707. Haraṃ antañca pānañca vatthasenāsanāni ca,
Aññadatthu harā santā te ve rāja piyā honti,
Kaṃ tena mabhipassasiti.
10. Devatāpañho
Cuḷakuṇālavaggo pañcamo.
Tassuddānaṃ:
Narānaṃ asakkhivasimbhavaro
Niliyamaggivarañca puna,
Puna rasāyasakuṭavaro
Tathāraññasārathi hanti dasa.
Catukkanipāto niṭṭhito.
Tatra vagguddānaṃ:
Vivaraṃ pucimandañca
Kuṭidusaṃ bahuhāṇakaṃ,
Cuḷakuṇālavaggo so
Pañcamo suppakāsitoti.
1. Bodhanti - sīmu.
[PTS Page 153] [\q 153/]
[BJT Page 206. [\x 206/] ]
Pañcakanipāto
1. Maṇikuṇḍalavaggo
708. Jino 1- rathassa 2- maṇikuṇḍale ca
Putte ca dāre ca tatheva jino,
Sabbesu bhogesu asesitesu
Kasmā na santappasi sokakāle.
[PTS Page 154] [\q 154/]
709. Pubabe va maccaṃ vijahanti bhogā
Macco vā te 3- pubbataraṃ jahāti,
Asassatā bhogino kāmakāmi
Tasmā na socāmabaṃ sokakāle.
710. Udeti āpurati 4- veti cando
Atthaṃ tapetvāna 5- paleti suriyo,
Viditā mayā sattuka lokadhammā
Tasmā na socāmahaṃ sokakāle.
711. Alaso gihi kāmabhogi na sādhu
Asaññato pabbajito na sādhu,
Rājā na sādhu anisammakāri
Yo paṇḍito kodhano taṃ na sādhu.
712. Nisamma khantiyo kayirā nānisamma disampati,
Nisamma kārino rañño yaso kinti ca vaḍḍhatīti.
1. Maṇikuṇḍalajātakaṃ.
[PTS Page 156] [\q 156/]
713. Kinnu santaramānova lāyitvā haritaṃ tiṇaṃ,
Khāda khādāti vilapi gatasattaṃ jaraggava.
714. Na hi attena pātena mato goṇo samuṭṭhahe,
Tvañca tucchaṃ vilapasi yathā taṃ dummati tathā.
715. Yatheva tiṭṭhati sīsaṃ hatthapādā ca vāḷadhi,
Sotā tatheva tiṭṭhanti maññe goṇo samuṭṭhahe.
1. Janno - syā, machasaṃ 2. Raṭṭhassa - syā 3. Macco dhane - machasaṃ, sīmu
4. Pureti khiyati - syā 5. Andhaṃ tapetvāna - machasaṃ
[BJT Page 208] [\x 208/]
716. Nevayyakassa sīsaṃ vā hatthapādā na dissare,
Rudaṃ mattikathupasmiṃ nanu tvaññeva dummati.
[PTS Page 157] [\q 157/]
717. Ādintaṃ vata maṃ santaṃ ghatasittaṃva pāvakaṃ,
Vārinā viya osiñcaṃ sabbaṃ nibbāpaye daraṃ.
718. Abbuḷhaṃ vata me sallaṃ sokaṃ badayanissitaṃ,
Yo me sokaparetassa pitusokaṃ apānudi.
719. Sohaṃ abbuḷhasallosmi vitasoko anāvilo,
Na socāmi na rodāmi tava sutvāna māṇava.
720. Evaṃ karonti sappaññā ye honti anukampakā,
Vinivattayanti 1- sokambhā sujato pitaraṃ yathāti.
2. Sujātajātakaṃ.
[PTS Page 158] [\q 158/]
721. Nayidaṃ niccaṃ bhavitabbaṃ brahmadanta
Khemaṃ subhikkhaṃ sukhatā ca kāye,
Atthaccaye vā ahu sampamuḷho
Bhintaplavo sāgarasseva majjhe.
722. Yāni karoti puriso tāni attani passati,
Kalyāṇakari kalyāṇaṃ pāpakāri ca pāpakaṃ,
Yādisaṃ vapate khijaṃ tādisaṃ harate phalaṃ.
[PTS Page 160] [\q 160/]
723. Idaṃ tadācariyavaco pārāsariyo 2- yadabravi,
Māssu tvaṃ akarā pāpaṃ yaṃtaṃ pacchā kataṃ tape.
724. Ayameva so piṅgiya dhonasākho 3-
Yambhi 4- ghātayiṃ khattiyānaṃ sahassaṃ,
Tameva dukkhaṃ paccāgataṃ mamaṃ.
[PTS Page 161] [\q 161/]
725. Sāmāpi kho candana littagattā 5-
Siṅguva sohañjanakassa uggatā,
Adisvāva kālaṃ karissāmi ubbaraṃ
Taṃ me tato 6- dukkhataraṃ bavissatiti.
3. Dhonasākha jātakaṃ.
1. Vinavattenti - machasaṃ 5. Candanalittagatti - simu, syā
2. Pārānācariyo - machasaṃ 6. Ito - simu
3. Venasākho - machasaṃ 7. Dhona sākha - sīmu, machasaṃ
4. Yahaṃ - machasaṃ
[PTS Page 164] [\q 164/]
[BJT Page 210] [\x 210/]
726. Uragova tavaṃ jiṇṇaṃ hitvā gacchati saṃ tanuṃ,
Evaṃ sarīre nibbhoge pete kālakate sati,
727. Ḍayhamāno na jānāti ñātinaṃ paridevitaṃ,
Tasmā etaṃ na sovāmi gato so tassa yā gati.
[PTS Page 165] [\q 165/]
728. Anabbhito tato āga 1- ananuññāto 2- ito gato,
Yathā gato tathā gato tattha kā paridevanā.
729. Ḍayhamāno na jānāti ñātinaṃ paridevitaṃ,
Tasmā etaṃ na sovāmi gato so tassa yā gati.
730. Sace rode kisā assaṃ tassā me kiṃ phalaṃ siyā,
Ñātimittasuhajjānaṃ bhiyyo no rati siyā.
[PTS Page 166] [\q 166/]
731. Ḍayhamāno na jānāti ñātinaṃ paridevitaṃ,
Tasmā etaṃ na sovāmi gato so tassa yā gati.
732. Yathāpi dārako candaṃ gacchannamanurodati,
Evaṃ sampadamevetaṃ yo petamanusocati.
733. Ḍayhamāno na jānāti ñātinaṃ paridevitaṃ,
Tasmā etaṃ na sovāmi gato so tassa yā gati.
[PTS Page 167] [\q 167/]
734. Yathāpi udakakumbho hinno appaṭisandhiyo,
Evaṃ sampadamevetaṃ yo petamanusocati.
735. Ḍayhamāno na jānāti ñātinaṃ paridevitaṃ,
Tasmā etaṃ na sovāmi gato so tassa yā gati.
4. Uragajātakaṃ.
[PTS Page 169] [\q 169/]
736. Aññe socanti rodanti aññe assumukhā janā, 3-
Pasannamukhavaṇṇosi kasmā ghata na socasi.
1. Āgā - machasaṃ, syā 2. Nanuññāto - machasaṃ, syā
3. Añño assu mukho jano.
[BJT Page 212. [\x 212/] ]
737. Nābbhatitaharo soko nānāgatasukhāvabho,
Tasmā dhaṃka 1- na sovāmi natthi soko dutiyatā.
738. Sovaṃ paṇḍu kiso hoti bhattañcassi na ruccati,
Amintā sumanā honti sallaviddhassa na ruccati.
739. Gāme vā yadi vā raññe ninte vā yadi vā thale,
Ṭhitaṃ maṃ nāgamissati 2- evaṃ diṭṭhapado ahaṃ
740. Yassantā nālamekova sabbakāmarasāraho,
Sabbāpi yaṭhavi tassa na sukhaṃ āvahissatiti.
5. Ghatajātakaṃ 3-
[PTS Page 172] [\q 172/]
741. Eko araññe girikandarāyaṃ
Paggayha paggayha sīlaṃ pavecchasi, 4-
Punappunaṃ santaramānarūpo
Kāraṇḍiya ko nu tava yidhattho.
742. Ahaṃ himaṃ sāgarasevitantaṃ
Samaṃ karissāmi yathāpi pāṇiṃ,
Vikiriya sānuni ca pabbatāni ca
Tasmā sīlaṃ dariyā pakkhipāmi.
743. Nayimaṃ mahiṃ arahati pāṇikappaṃ.
Samaṃ manusso karaṇāyameko,
Maññāmimaññeva dariṃ jigiṃsaṃ
Kāraṇḍiya hāyasi jivalokaṃ.
[PTS Page 173] [\q 173/]
744. Sace ayaṃ bhūta dharaṃ na sakko
Samaṃ manusso karaṇāyameko,
Evameva tvaṃ buhme ime manusse
Nānādiṭṭhike nānayissasi te.
745. Saṅkhittarūpena bhavaṃ mamatthaṃ
Akkhāsi kāraṇḍiya evametaṃ
Yathā na sakkā paṭhavi samāyaṃ
Kātuṃ manussena tathā manussāti.
6. Kāraṇḍiyajātakaṃ.
1. Vaṃka - simu. 2. Na taṃ maṃ āgamissati - simu 3. Dhaṅkajātakaṃ - syā
4. Pavejhasi - sīmu, machasaṃ.
[PTS Page 175] [\q 175/]
[BJT Page 214] [\x 214/]
746. Vandāmi taṃ kuñajara saṭṭhihāyanaṃ
Āraññakaṃ yuthapatiṃ yasassiṃ,
Pakkhehi taṃ pañajalikaṃ karomi
Mā me vadhi puttake dubbalāya.
[PTS Page 175] [\q 175/]
747. Vandāmi taṃ kuñajara ekacāriṃ
Āraññakaṃ pabbatasānugocaraṃ,
Pakkhehi taṃ pañjalikaṃ karomi
Mā me vadhi puttake dubbalāyaṃ.
748. Vadhissāmi te laṭukike puttakāni
Kiṃ me tuvaṃ kāhasi dubbalāsi,
Sataṃ sahassānipi tādisinaṃ
Vāmena pādena papothayeyya.
[PTS Page 176] [\q 176/]
749. Naheva sabbattha balena kiccaṃ
Balaṃ hi bālassa vadhāya hoti,
Karissāmi te nāgarājā anatthaṃ
Yo me vadhi puttake dubbalāya.
[PTS Page 177] [\q 177/]
750. Kākañca passa laṭukikaṃ maṇḍukaṃ nilamakkhikaṃ,
Ete nāgaṃ aghātesuṃ passa verassa verinaṃ.
Tasmā veraṃ na kayirātha appiyena ca kenaci'ti.
7. Laṭukikajātakaṃ.
[PTS Page 179] [\q 179/]
751. Ahameva dusiyā bhunahatā rañño mahāpatāpassa,
Etaṃ muñcatu dhammapālaṃ hatthe me deva chedehi.
[PTS Page 180] [\q 180/]
752. Ahameva dusiyā bhunahatā rañño mahāpatāpassa,
Etaṃ muñcatu dhammapālaṃ pāde me deva chedehi.
753. Ahameva dusiyā bhunahatā rañño mahāpatāpassa,
Etaṃ muñcatu dhammapālaṃ sīsaṃ me deva chedehi.
[PTS Page 181] [\q 181/]
754. Nahanunimassa rañño mittāmaccā ca vijjare suhadā,
Ye na vadanti rājānaṃ mā ghātayi orasaṃ puttaṃ.
755. Nahanunimassa rañño mittāmaccā ca vijjare suhadā,
Ye na vadanti rājānaṃ mā ghātayi atrajaṃ puttaṃ.
756. Candanarasānulittā bāhā chijjanti dhammapālassa,
Dāyādassa pathavyā pāṇā me deva rujjhattīti.
8. Culladhammapālajātakaṃ
[PTS Page 184] [\q 184/]
[BJT Page 216] [\x 216/]
757. Vikkama re mahāmiga vikkama re haripada, 1-
Chinda vārattikaṃ pāsaṃ nāhaṃ ekā vane rame.
[PTS Page 185] [\q 185/]
758. Vikkamāmi na pāremi bhumiṃ sumbhāmi vegasā,
Daḷho vārattiko pāso pādaṃ me parikantati.
759. Attharassu palāsāni asiṃ nibbāha luddaka,
Paṭhamaṃ maṃ hanitvāna 2- hana pacchā mahāmigaṃ.
[PTS Page 186] [\q 186/]
760. Na me sutaṃ vā diṭṭhaṃ vā bhāsantiṃ mānusiṃ migiṃ,
Tvañca bhadde sukhī hohi eso cāpi mahāmigo.
761. Evaṃ luddaka nandassu saha sabbehi ñātihi,
Yathāhamajja nandami muttaṃ disvā mahāmiganti.
9. Suvaṇṇamigajātakaṃ.
[PTS Page 189] [\q 189/]
762. Vāti gandho timirānaṃ kusamuddo ca ghosavā,
Dure ito hi susandhi tambakāmā 3- tudanti maṃ
763. Kathaṃ samuddamatari kathaṃ addakkhi serumaṃ 4-
Kathaṃ tassā ca tuyhañca ahu saggasamāgamo. 5-
[PTS Page 190] [\q 190/]
764. Bharukacchā payātānaṃ vāṇijāna dhanesinaṃ 6,
Makarehambhidā 7- nāvā phalakenāhamaplaviṃ.
765. Sā maṃ saṇhena mudunā niccaṃ candanagandhini,
Aṅkena 8- uddharī bhaddā mātā puttaṃva orasaṃ.
766. Sāmaṃ antena pāṇena vatthena sayanena ca,
Attanāpi ca maddakkhi 9- evaṃ tambi vijānahiti.
10. Susandhijātakaṃ. 10-.
Maṇikuṇḍalavaggo paṭhamo.
Tassuddānaṃ:
Athajivavaroharitaṃ tiṇako
Athabhinnapalavo uragocaghato,
Dariyā puna kuñajara bhunahatā
Migaputtamasaggavarena dasa.
1. Vikkamare haripada vikkamare mahāmiga - machasaṃ 7. Maṅkarehibhidā - syā.
2. Vadhitvāna - machasaṃ. 8. Aṅgena - syā
3. Tappakāha - machasaṃ 9. Mandakkhi - machasaṃ, syā
4. Sedumaṃ - machasaṃ 10. Suyonandi jātakaṃ - machasaṃ
5. Agga - syā 6. Dhanesinaṃ machasaṃ
[BJT Page 218] [\x 218/]
2. Vaṇṇārohavaggo
[PTS Page 192] [\q 192/]
767. Vaṇṇarohena jātiyā balanikkamaṇena ca, 1-
Sukhāhu na mayā seyyo sudāṭha 2- iti bhāsati.
768. Vaṇṇarohena jātiyā balanikkamaṇena ca,
Sudāṭho na mayā seyyo subāhu iti bhāsati.
769. Evañce maṃ viharantaṃ subāhu samma dubbhasi,
Nadānāhaṃ tayā saddhiṃ saṃvāsamabhirocaye.
770. Yo paresaṃ vacanāni saddahetha 3- yathātathaṃ,
Khippaṃ bhijjetha mittasmiṃ verañca pasave bahuṃ.
771. Na so mitto yo sadā appamatto
Bhedāsaṅki randhamecānupassi,
Yasmiñca seti urasiva putto
Sa ce mitto yo abhejjo parehiti.
1. Vaṇṇārohajākataṃ.
[PTS Page 194] [\q 194/]
772. Sīlaṃ seyyo sutaṃ seyyo iti me saṃsayo ahu,
Silameva sutā seyyo iti me natthi saṃsayo.
773. Moghā jāti ca vaṇṇe ca silameva kiruttamaṃ,
Silena anupetassa sutenattho na vijjati.
774. Khattiyo ca adhammaṭṭho vesso cādhammanissito,
Te pariccajjajubho loke upapajjanti duggatiṃ.
775. Khattiya brāhmaṇā vessā saddā caṇḍālapukkusā,
Idha dhammaṃ caritvāna bhavanti tidive samā.
[PTS Page 195] [\q 195/]
776. Na do saṃparāyāya na jāti nopi bandhāvā,
Sakañca sīlaṃ saṃsuddhaṃ samparāyasukhāvabhanti.
2. Sīlavimaṃsa jātakaṃ.
1. Balā - simu 2. Sudāṭho - machasaṃ, simu 3. Saddaheyya - machasaṃ
[PTS Page 196] [\q 196/]
[BJT Page 220] [\x 220/]
777. Hiraṃ tarattaṃ vijigucchamānaṃ
Tavāhamasmiṃ iti bhāsamānaṃ,
Seyyāni kammāni anādiyantaṃ.
Noso mamanti iti taṃ vijaññā.
778. Yaṃ hi kayirā taṃ hi vade yaṃ na kayirā na taṃ vade,
Akarontaṃ bhāsamānaṃ parijānanti paṇḍitā.
779. Na so mitto yo sadā appamatto
Bhedāsaṅki randhamevānupassi,
Yasmiñca seti urasiva putto
Sa ve mitto yo abhejjo parehi.
780. Pāmojjakaraṇaṃ ṭhānaṃ pasaṃsāvahanaṃ sukhaṃ.
Phalānisaṃso bhāveti vahanto porisaṃ dhuraṃ.
781. Pavivekarasaṃ vitvā rasaṃ upasamassa ca,
Niddaro hoti nippāpo dhammapitirasaṃ piva'nti.
3. Hirijātakaṃ.
[PTS Page 197] [\q 197/]
782. Ko nu santambhi pajjote aggapariyesanaṃ caraṃ,
Addakkhi rattiṃ khajjotaṃ jātavedaṃ amaññatha.
783. Svāssa gomayacuṇṇāni abhimatthaṃ tiṇāni ca,
Viparitāya saññāya nāsakkhi pajjaletace.
784. Evampi anupāyena atthaṃ na labhate mago,
Visāṇato gavaṃ dohaṃ yattha khiraṃ na vindati.
785. Vividhehi upāyehi atthaṃ papponti māṇavā,
Niggahena amittānaṃ mittānaṃ paggahena ca.
786. Seṇimokkho palāhena vallabhānaṃ nayena ca,
Jagatiṃ jalatipālā āvasanti vasundharanti.
4. Khajjopaṇakapañho.
[PTS Page 198] [\q 198/]
[BJT Page 222] [\x 222/]
787. Dhattombhi 1- samma sumukha jute akkhaparājito,
Harehi 2- ambapakkāni viriyante bhakkhayāmase.
788. Alikaṃ vata maṃ samma abhutena pasaṃsasi,
Ko te suto vā diṭṭhā vā sumukho nāma makkaṭo.
[PTS Page 199] [\q 199/]
789. Ajjāpi me tvaṃ manasi yaṃ maṃ tvaṃ ahituṇḍika,
Dhaññāpaṇaṃ pavisitvā matto chātaṃ hanāsi ma.
790. Tāhaṃ saraṃ dukkhaseyyaṃ api rajjampi kāraye,
Nevāhaṃ yācito dajjaṃ tathā hi bhayatajjito.
791. Yañca jaññā kulejātaṃ gabbhe tittaṃ amacchariṃ,
Tena sakhiñca mittañca dhiro sandhātumarahati'ti.
5. Ahituṇḍikajātakaṃ.
[PTS Page 201] [\q 201/]
792. Madhuvaṇṇaṃ madhurasaṃ madhugandhaṃ visaṃ ahu,
Gumbiyā ghāsamesāno araññe odahi misaṃ.
793. Madhu iti maññamānā ye taṃ visamasāyisuṃ, 3-
Tesaṃ taṃ kaṭukaṃ āsi maraṇaṃ tenupāgamuṃ.
794. Ye ca kho paṭisaṅkhāya visaṃ taṃ parivajjayuṃ,
Te āturesu sukhitā ḍayhamānesu nibbutā.
795. Evameva manussesu visaṃ kāmā samohitā,
Āmisaṃ bandhanaṃ cetaṃ maccuvaso guhāsayo.
796. Evameva ime kāme āturā paricārake,
Ye sadā parivajjenti saṅgaṃ loke upaccagutti.
6. Gumbiyajākataṃ.
1. Muttombhi - simu 2. Sevehi - simu, hārehi - machasaṃ 3. Visamakhāsisuṃ - machasaṃ, syā.
[PTS Page 203] [\q 203/]
[BJT Page 224] [\x 224/]
797. Yvāyaṃ sāḷiyachāpoti kaṇhasappaṃ agāhayi,
Tena sappenayaṃ daṭṭho hato pāpānusāsako.
798. Ahanantamahantāraṃ 1- yo naro hantumicchiti,
Evaṃ so nihato seti yathāyaṃ puriso hato.
799. Ahanantamahantāraṃ 2- yo naro hantumicchiti,
Evaṃ so nihato seti yathāyaṃ puriso hato.
800. Yathā paṃsumuṭṭhiṃ puriso paṭivātaṃ paṭikkhipe,
Tameva so rajo hanti tathāyaṃ puriso hato.
801. Yo appaduṭṭhassa narassa dussati
Suddhassa posassa anaṅgaṇassa,
Tameva bālaṃ pacceti pāpaṃ
Sukhumo rajo paṭivātaṃva khittoti.
7. Sāḷiyajātakaṃ.
[PTS Page 204] [\q 204/]
802. Amittahatthatthagatā tacasārasamappitā,
Pasannamukhavaṇṇattha kasmā tumbhe na socatha.
803. Na socanāya paridevanāya
Attho ca labbhā 3- api appakopi,
Socantamenaṃ dukhitaṃ viditvā
Paccatthikā attamanā bhavanti.
[PTS Page 205] [\q 205/]
804. Yato ca kho paṇḍito āpadāsu
Na vedhati atthavinicchayaññu,
Paccatthikāssa dukhitā bhavanti
Disvā mukhaṃ avikāraṃ purāṇaṃ.
805. Jappena mantena subhāsitena
Anuppadānena paveṇiyā vā
Yathā yathā yattha labhetha atthaṃ
Tathā tathā tattha parakkameyya.
806. Yato ca jāneyya alabbhaneyyo +
Mayāva 4- aññena vā esa attho,
Asocamāno adhivāsayeyya
Kammaṃ daḷhaṃ kinti kāromidāniti.
8. Tacasārajātakaṃ.
1. Ahantāra mahantāraṃ - simu, machasaṃ 2. Ahantāramaghātentaṃ - machasaṃ
3. Atthova labbho - syā atthocalabbhā - machasaṃ 4. Mahā vā - machasaṃ, syā
(+ Sace pajāneyya alabbhaneyyo - aṃguttaranikāya).
[PTS Page 206] [\q 206/]
[BJT Page 226] [\x 226/]
807. Kyāhaṃ devānamakaraṃ kiṃ pāpaṃ pakataṃ mayā, yamme sirasmiṃ obhacca 1- cakkaṃ bhamati matthake.
[PTS Page 207] [\q 207/]
808. Atikkamma ramaṇakaṃ sadāmattañca dubhakaṃ, 2-
Brāhmatarañca 3- pāsādaṃ kenaṭṭhena idhāgato.
809. Ito bahutarā bhogā atura maññe bhavissare,
Iti etāya saññāya passa maṃ vyasanaṃ gataṃ.
810. Catubbhi aṭṭhajjhagamā aṭṭhakāhi ca soḷasa, 4-
Soḷasāhi ca khattiṃsa atricchaṃ cakkamāsado.
Icchāhatassa posassa cakkaṃ bhamati matthake.
811. Upari visālā 5- dupapurā icchā visadagāmini, 6-
Yo taṃ anugijjhanti te honti cakkadhārino'ti.
9. Mittavindakajātakaṃ.
[PTS Page 209] [\q 209/]
812. Haṃso palāsamavaca nigrodho samma jāyati, 7-
Aṅkasmiṃ 8- te nisinnova so te mammāni checchati.
813. Vaḍḍhatume 9- nigrodho patiṭṭhassa bhavāmahaṃ,
Yathā pitā ca mātā ca 10- evameso bhavissati.
814. Yaṃ tvaṃ aṅkasmi vaḍḍhesi 11- khirarukkhaṃ bhayānakaṃ,
Āmanta kho taṃ gacchāma vuḍḍhimassa na ruccati.
[PTS Page 210] [\q 210/]
815. Idāni kho maṃ bhāyati mahāneru nadassanaṃ,
Haṃsassa anabhiññāya mahā me bhayamāgataṃ.
816. Na tassa vuṭṭhi kusalappasatthā
Yo vaḍḍhamāno ghasate patiṭṭhaṃ,
Tassuparodhaṃ parisaṅkamano
Patārayi mulavadhāya dhīroti.
10. Palāsajātakaṃ
Vaṇṇārobhavaggo dutiyo.
1. Uhacca sīmu ūhacca - machasaṃ 2. Atikkammarammaṇaṃ - saddāmattañcadubhakaṃ - machasaṃ
3. Brahmattarañca - simu, machasaṃ 4. Aṭṭhahicāpisoḷasa duppuraṃ - machasaṃ
5. Uparivisālaṃ - machasaṃ 6. Icchā visaṭagāmini - machasaṃ, simu
7. Sasampajāyati - machasaṃ 8. Aṅgasmiṃ - machasaṃ
9. Vaḍḍhitameva - machasaṃ 10. Pitāvā mātā vā - simu 11. Vadedhasi - simu, machasaṃ
[BJT Page 228] [\x 228/]
3. Aḍḍhavaggo
[PTS Page 211] [\q 211/]
817. Evambhutassa te rāja āgatassa vase mamaṃ,
Atthi nu koci pariyāyo yo taṃ dukkhā pamocaye.
818. Evambhutassa me tāta āgatassa vase tava,
Natthi no koci pariyāyo yo maṃ dukkhā pamocaye.
[PTS Page 212] [\q 212/]
819. Nāññaṃ sucaritaṃ rāja nāññaṃ rāja subhāsitaṃ,
Tāyate maraṇa kāle evamevitaraṃ dhanaṃ.
820. Akkocchi maṃ avadhi maṃ ajini maṃ ahāsi me,
Ye taṃ upanayhanti veraṃ tesaṃ na sammati.
821. Akkocchi maṃ avadhi maṃ ajini maṃ ahāsi me,
Ye taṃ upanayhanti veraṃ tesupasammati.
822. Nahi verena verāni sammanatidha kudācanaṃ,
Averena ca sammanti esa dhammo sanantanoti.
1. Dīghitikosalajātakaṃ.
[PTS Page 214] [\q 214/]
823. Agārā paccupetassa anāgārassa 1- te sato,
Samaṇassa na taṃ sādhu yaṃ petamanusocasi.
824. Saṃvāsena bhave sakka manussassa migassa vā,
Bhadaye jāyate pemaṃ taṃ na sakkā asocituṃ.
825. Mataṃ marissaṃ rodanti ye rudanti lapanti ca,
Tasmā tvaṃ isi mā rodi roditaṃ moghamāhu santo.
826. Roditena bhave brahme mato peto samuṭṭhahe,
Sabbe saṅgamma rodāma aññamaññassa ñātake.
[PTS Page 215] [\q 215/]
827. Ādittaṃ vata maṃ santaṃ ghatasittaṃva pāvakaṃ,
Cārinā viya masiñcaṃ sabbaṃ nibbāpaye daraṃ.
828. Abbahi vata me sallaṃ yamāsi hadayanissitaṃ,
Yo me sokaparetassa puttasokaṃ apānudi.
1. Anagārassa machasaṃ
[BJT Page 230] [\x 230/]
829. Sohaṃ abbuḷabhasallosmi vitasoko anāvilo,
Na socāmi na rodāmi tava sutvāna vāsavāti.
2. Vigapotajātakaṃ.
[PTS Page 217] [\q 217/]
830. Tuhiṃ gātā kattha gatā iti lālappati jano,
Ahameva eko jānāmi udapāne musikā hatā
831. Yathetaṃ 1- iti citi ca gadrabhova nivattasi,
Udapāne musikaṃ hanatvā yavaṃ bhakkhitumicchasi.
[PTS Page 218] [\q 218/]
832. Daharo cāsi dummedha paṭhamuppattiko 2- susu,
Dighametaṃ samāsajja 3- na te dassami jīvitaṃ.
833. Nāntalikkhahavanenāhaṃ 4- nāṅgaputtasirena vā, 5-
Puttena sipatthayito silokehi pamovito.
834. Sabbaṃ sutamadhiyetha hinamukkaṭṭhamajjhimaṃ,
Sabbassa atthaṃ jāneyya na ca sabbaṃ payojaye
Hoti tādisako kālo tattha atthāvahaṃ suta'nti.
3. Musikajātakaṃ.
[PTS Page 221] [\q 221/]
835. Sabbaṃ bhaṇḍaṃ samādāya pāraṃ tiṇṇosi brāhmaṇa,
Paccāgaccha lahuṃ khippaṃ mampi tārehidanito.
836. Asanthukaṃ maṃ cirasanthutena 6-
Niminti hoti adhuvaṃ dhuvena,
Mayāpi hoti nimineyya aññaṃ
Ito ahaṃ durataraṃ gamissaṃ.
[PTS Page 223] [\q 223/]
837. Kāyaṃ phaḷagalāgumbhe 7- kāroti ahuhāsiyaṃ,
Nayidha naccaṃ vā gitaṃ vā tālaṃ vā susamāhitaṃ
Anambhi kāle sussoṇi kinnu jagghasi sobhane.
838. Sigāla bāla dummedha appapaññosi jambuka,
Jino macchañca pesiñca kapaṇo viya jhāyasi.
839. Sudassaṃ vajjaṃ aññesaṃ attano pana duddasaṃ,
Jinā patiñca jārañca mampi tvaññeva jhāyasi.
1. Yañevataṃ - sīmu, machasaṃ 2. Paṭhamuppattito - syā, machasaṃ. Simu
3. Dīghaṃ cetaṃ samāpajja - machasaṃ 4. Nattalikkhabhavanena - machasaṃ
5. Nāṅgaputtasitena vā - machasaṃ 6. Asanadhataṃ maṃ cirasandhatenanimisi hoti - machasaṃ 7. Kāyaṃ phaḷagaṇagubbe - syā, phaḷagaṇi gumbe - machasaṃ
[PTS Page 224] [\q 224/]
[BJT Page 232] [\x 232/]
840. Evametaṃ migarāja yathā bhāsasi jambuka,
Sā nunāhaṃ ito gantvā bhattu bhessaṃ vasānugā.
841. Yo hare mattikaṃ thālaṃ kaṃsathālampi so hare,
Kataṃyeva tayā pāpaṃ punapevaṃ karissasiti.
4. Tulladhanuggabhajātakaṃ.
[PTS Page 225] [\q 225/]
842. Idāni khombhi sukhito arogo.
Nikkaṇṭako nippatito kapoto,
Kāhāmidāni hadayassa tuṭṭhiṃ
Tathāhi maṃ maṃsasākaṃ baleti.
[PTS Page 226] [\q 226/]
843. Kāyaṃ balākā sikhini cori laṅghipitāmahā,
Oraṃ balāke āgaccha caṇḍo me vāyaso sakhā.
844. Alaṃ hi te jagghitāye mmaṃ disvāna edisaṃ,
Vilunaṃ sudaputtena piṭṭhimaddena makkhitaṃ.
845. Sunābhāto sucilittosi antapānena tappito,
Kaṇṭho ca te veḷuriyo agamā nu kajaṅgalaṃ.
846. Mā te mitto amitto vā agamāsi kajaṅgalaṃ.
Piñchāni tattha lāyitvā kāṇṭhe bandhanti vaṭṭanaṃ.
[PTS Page 227] [\q 227/]
847. Punapāpajjasi samma sīlaṃ hi tava tādisaṃ
Na hi vānusakā bhogā subhuñajā honti pakkhinā'ti.
5. Kapotajātakaṃ.
Aḍḍhavaggo tatiyo.
Tassuddānaṃ:
Atha vaṇaṇā sasila hiri labhate
Sumukhāmisasāliya mittavaro,
Atha cakka palāsa sarāja sato
Yavabālakapokataṃ paṇṇa rasāti.
Pañcakanipato niṭṭhito.
Tatra vagguddānaṃ:
Jinañca vaṇṇaṃ asamaṃ vaggupari
Sudesitā jātakanti pañca visati,
Mahesino burahmacarittamuttama mavoca gāthā atthavati subyañcatā'ti.
[PTS Page 229] [\q 229/]
[BJT Page 234] [\x 234/]
848. Māssu kujjhi 1- bhumipati māssu kujjhi rathesabha,
Kuddhaṃ appaṭikujjhanto rājā raṭṭhassa pujito.
849. Gāme vā yadi vāraññe ninne vāyadi vā thale,
Sabbatthamanusāsāmi māssu kujjhi rathesabha.
[PTS Page 230] [\q 230/]
850. Avāriyapitā nāma ahu gaṃgāya nāviko,
Pubbe janaṃ tārayitvā 2- pacchā yācati vetanaṃ
Tenassa bhaṇḍanaṃ hoti na ca bhogehi vaḍḍhati.
851. Atiṇṇaṃyeva yācassu apāraṃ tāta nāvika,
Añño hi tiṇṇassa mano añño hoti taresino. 3
[PTS Page 231] [\q 231/]
852. Gāme vā yadi vāraññe ninne vāyadi vā thale,
Sabbatthamanusāsāmi māssu kujjhi nāvika.
853. Yā yevānusāsaniyā rājā gāmavaraṃ adā,
Tāyevānusāsaniyā nāviko pahari mukhaṃ.
[PTS Page 232] [\q 232/]
854. Bhattaṃ bhinnaṃ hatā bhariyā gabbho ca patito chamā,
Migova jātarūpena na tenatthaṃ avaḍḍhitunti. 4-
1. Avāriyajātakaṃ.
[PTS Page 233] [\q 233/]
855. Mā tāna kujjhi na hi sādhu kodho
Mahumpi te adiṭṭhaṃ assutañca,
Mātā pitā disatā setaketu
Ācariyamāhu disataṃ pasatthā.
[PTS Page 234] [\q 234/]
856. Agārino annadapāṇavatthadā
Avhāyikā tampi disaṃ vadanti
Esā disā paramā setaketu
Yaṃ patvā dukkhi sukhino bhavanti.
[PTS Page 236] [\q 236/]
857. Kharājinā jaṭilā paṅkadantā
Dumukkharūpā ye me japanti mante,
Kacci nu te mānusike payoge
Idaṃ vidu parimuttā apāyā.
1. Kujjha - machasaṃ 2. Tāretvāna - machasaṃ 3. Tāresino - syā 4. Abandhiṃsu - machasaṃ
[BJT Page 236] [\x 236/]
858. Pāpāni kammāni karitva rāja
Bahussuto neva careyya dhammaṃ,
Sabhassavedāpi na taṃ paṭicca
Dukkhā pamuñce caraṇaṃ apatvā
[PTS Page 237] [\q 237/]
859. Sahasasavedopi taṃ paṭicca
Dukkhā pamuñce varaṇaṃ apatvā,
Maññāmi vedā aphalā bhavanti
Sasa ññamaṃ 1- caraṇaññeva saccaṃ.
860. Naheva vedā aphalā bhavanti
Sasaṃyamaṃ caraṇañceva 2- saccaṃ,
Kittiṃ hi pappoti adhicca vede
Santaṃ putoti 3- caraṇena dantoti.
2. Setaketujātakaṃ.
[PTS Page 241] [\q 241/]
861. Paṅko ca kāmā palipo ca 4- kāmā
Bhayañca metaṃ timulaṃ pavuttaṃ,
Rajo ca dhumo ca mayā pakāsitā 5-
Bhitvā tuvaṃ pabbaja brahmadatta.
[PTS Page 242] [\q 242/]
862. Gathito ca ratto adhimucchito ca
Kāmesvāhaṃ 6- buhmaṇa bhiṃsarūpaṃ,
Taṃ nussahe jivikattho pahātuṃ
Kāhāmi puññāni anappakāni.
[PTS Page 243] [\q 243/]
863. Yo atthakāmassa hitānukampino
Ovajjamāno na karoti sāsanaṃ,
Idameva seyyo iti maññamāno
Punappunaṃ gabbhamupeti mando.
864. So ghorarūpaṃ nirayaṃ upeti
Subhāsubhaṃ muttakarisapuraṃ,
Santā sakāye na jahanti giddhā
Ye honati kāmesu avitarāgā.
[PTS Page 244] [\q 244/]
865. Miḷhena lintā ruhirena makkhitā
Sembhena lintā upanikkhamanti,
Yaṃ yaṃ hi kāyena phusanti tāvade
Sabbaṃ asātaṃ dukkhameva 8- kevalaṃ.
1. Sasaṃyamaṃ - syā 5. Pakāsiko - machasaṃ
2. Caraṇameva - machasaṃ 6. Kāmesvahaṃ - machasaṃ
3. Santiṃ puṇeti - simu, machasaṃ 7. Subhā subha - machasaṃ
4. Palipāca - simu 8. Dukhameva.
[BJT Page 238] [\x 238/]
866. Disvā vadāmi nahi aññako savaṃ
Pubbenivāsaṃ bahukaṃ sarāmi,
Citrāhi gāthāhi subhāsitāhi
Darimukho nijjhāpayi sumedhanti.
3. Dirīmukhajātakaṃ.
[PTS Page 247] [\q 247/]
867. Kākoḷā 1- kākasaṅghā ca mayañca pata taṃ varā,
Sabbeva sadisā bhoma imaṃ āgamma pabbataṃ.
868. Idha sibhā ca vyagghā ca sigālā ca migādhamā,
Sabbeva sadisā honti ayaṃ ko nāma pabbato.
869. Imaṃ nerunti jānanti manussā pabbatuttamaṃ,
Idha vaṇṇena sampannā vasanti sabbapāṇino.
870. Amānanā yattha siyā santānaṃ vā vimānanā,
Hinasammānanā vā'pina tattha vasatiṃ vase.
871. Yatthālaso ca 2- dakkho ca suro bhirū ca pujiyā,
Na tattha santo nivasanti 3- avisesakare nāge. 4-
[PTS Page 248] [\q 248/]
872. Nāyaṃ neru vibhajati binamukkaṭṭhamajjhime 5-
Avisesakārā neru handa neraṃ jahāmaseti.
4. Nerujātakaṃ.
[PTS Page 251] [\q 251/]
873. Āsāvati nāma latā jātā cittalatāvane,
Tassā vassasahassena ekaṃ nibbattate phalaṃ.
Taṃ devā paṭirupāsanti tāva duraphalaṃ satiṃ. 6-
874. Āsiṃseva tuvaṃ rāja āsaphalavati sukhā,
Āsiṃsetheva so pakkhī āsiṃsetheva 7- so dijo.
875. Tassa cāsā samijjhittha tāva duragatā sati '8-
Āsiṃseva tuvaṃ rāja āsā phalavati sukhā.
1. Kākoḷa - machasaṃ 2. Yattha ca alāso ca - sīmu.
3. Vasanti - machasaṃ, syā 4. Visesa akare jane - machasaṃ
5. Hinaukkaṭṭha - machasaṃ, syā 6. Duriphalesati - machasaṃ, syā
7. Asisatheva syā adusiṃsatheva - machasaṃ 8. Tassecāsā machasaṃ tasasvāsā samijjhati - tāvaduragatesati - syā.
[PTS Page 253] [\q 253/]
[BJT Page 240] [\x 240/]
876. Sampesi 1- kho maṃ vācāya na ca sampesi kammunā,
Mālā sereyyakasseva vaṇṇavannā agandhikā.
877. Aphalaṃ madhuraṃ vācaṃ yo mittesu pakubbati,
Addaṃ avissaṃ bhogaṃ sandhi tenassa jirati.
878. Yaṃ hi kayirā taṃ hi vade yaṃ na kayirā na taṃ vade,
Akarontaṃ bhāsamānaṃ parijānanti paṇḍitā.
879. Balañca vata me khiṇaṃ patheyyañca na vijjati,
Saṅke pāṇuparodhāya handandāni vajāmahaṃ.
[PTS Page254] [\q 254/]
880. Etadeva hi me nāma yaṃ nāmasmiṃ rathesabha,
Āgamehi mahārāja pitaraṃ āmantayāma'nti.
5. Āsakkajātakaṃ.
[PTS Page 255] [\q 255/]
881. Na me rucci migālopa yassa te tādisā gati,
Atuccaṃ tāta patasi abhumiṃ tāta sevasi.
882. Catukkaṇṇaṃva kedāraṃ yadā te paṭhavi 2- siyā,
Tāto tāta nivattassu māssu etto paraja gami.
883. Santi aññepi sakuṇā pantayānā vihaṅgamā,
Akkhittā vātavegena naṭṭhā te sassatisamā.
[PTS Page 256] [\q 256/]
884. Akatvā aparaṇṇassa 3- pitu vuddhassa sāsanaṃ, 4-
Kāḷe vāte 5- atikkamma verambānaṃ vasaṃ gato. 6-
885. Tassa puttā ca dārā ca ye caññe anujivino,
Sabbe vyasanamāpāduṃ anovādakare dije.
886. Evampi idha vuddhānaṃ 7- yo vākyaṃ nāvakhujjhati,
Atisimaṃ caro ditto gijjhovātitasāsano.
Sabbe saṅkhya napapponti akatvā buddhasāsananti.
6. Migālopajātakaṃ.
1. Saṃsesi - machasaṃ 5. Kālavāte - machasaṃ
2. Pathavi - machasaṃ 6. Agā - simu. Machasaṃ syā
3. Apakandassa -machasaṃ 7. Vaḍānaṃ - simu 4. Pituvadadhasa bhāsanaṃ - machasaṃ
[PTS Page 259] [\q 259/]
[BJT Page 242] [\x 242/]
887. Kā nu koḷena vaṇṇe na na cāsi piyadassanā,
Kā vā tvaṃ kassa vā ṭhitā kathaṃ janemu taṃ mayaṃ.
888. Mahārājassabhaṃ ṭhitā virūpakkhassa caṇḍiyā,
Ahaṃ kāḷi alakkhikā kāḷakaṇiti maṃ vidu
Okāsaṃ yācito dehi vasemu tava santike
889. Kiṃ sile kiṃ samācāre purise nivisase 1- tuvaṃ,
Puṭṭhā me kāḷi akkhāhi yathā jānemu taṃ mayaṃ.
890. Makkhi paḷāsi sārambhi issuki macchari saṭho,
So mayhaṃ puriso kantoladdhaṃ yassa 2- vinassati.
[PTS Page 260] [\q 260/]
891. Kodhano upanāhi ca pisuno ca vibhedako.
Kaṇṭakavāco +pharuso so me kantataro tato.
892. Ajjusuveti puriso sadatthaṃ nāvakhuṃjhati,
Ovajjamāno kuppati seyyaso atimaññati.
893. Davappaluddho 3- puriso sabbamitetahi dhaṃsati,
So mayhaṃ puriso kanto tasmiṃ homi anāmayā.
[PTS Page 261] [\q 261/]
894. Apehi ento tvaṃ kāḷi netaṃ ambhesu vijjati,
Aññaṃ janapadaṃ gaccha nigame rājadhāniyo.
895. Ahampi kho taṃ jānāmi netaṃ tumbhesu vijjati,
Santi loke alalakkhikā saṅgharanti bahuṃ dhanaṃ
Ahaṃ devo ca me hātā ubho naṃ vidhamāmase.
896. Kānu dibbena vaṇṇena pathabyā suppatiṭṭhitā,
Kā vā tvaṃ kassa vā ṭhitā kathaṃ jānemu taṃ mayaṃ.
1. Nicise - machasaṃ, syā 2. Yasaṃ - machasaṃ 3. Devappapuriso luḍo - machasaṃ
+ Naṇṭhakavaco nārada
[PTS Page 262] [\q 262/]
[BJT Page 244] [\x 244/]
897. Mahārājassahaṃ ṭhitā dhataraṭṭhassa sirimato, ahaṃ siri ca lakkhi ca bhuripaññāti maṃ vidu.
Okāsaṃ yācito dehi vasemu tava santike.
898. Kiṃ sile kiṃ samācāre purise nivisase tuvaṃ,
Puṭṭhā me lakkhi akkhāhi yathā jānemu taṃ mayaṃ.
899. Yo cāpi site athavāpi uṇhe
Vātātape ḍaṃsasiriṃsape ca,
Khudaṃ pipāsaṃ abhibhuyya sabbaṃ
Rattindivaṃ yo satataṃ niyutto.
Kālagatañca na hāpeti atthaṃ
So me manāpo nivaseva 1- nambhi.
900. Akkodhano 2- mittavā cāgavā ca
Silupapatto asaṭhojubhuto,
Saṅgāhako sakhilo saṇhavāco
Mahattapattopi nivātavutti.
901. Tasmāhaṃ pose vipulā bhavāmi
Ummi 3- samuddassa yathāpi vaṇṇaṃ,
Yo cāpi mitte athavā amitte
Seṭṭhe sarikkhe athavāpi hīne.
[PTS Page 262] [\q 262/]
902. Atthaṃ carantaṃ athavā anatthaṃ
Āvi raho saṅgahaṭameva vatte,
Vācaṃ na vajjā pharusaṃ kadāci
Matassa jivasasa vatassa homi.
903. Etesa yo aññataraṃ labhitvā
Kantā siri majjati appapañño, +
Taṃ dinnarūpaṃ visamaṃ carantaṃ
Karisajātaṃ va 4- vivajjayāmi.
904. Attānā kurute lakkhiṃ alakkhiṃ kurutattānā,
Na hi lakkhiṃ alakkhiṃ vā añño aññassa kārako'ti.
7. Sirikālakaṇaṇijātakaṃ.
1. Nivase. 2. Akodhane, syā akkodhano - simu, machasaṃ
3. Umami - syā 4. Karisaṭṭhānaṃ va - machasaṃ
+ Kattāsiri, nattasi, kantaṃ siranti tayopi paṭhā aṭṭhakathā.
[PTS Page 265] [\q 265/]
[BJT Page 246] [\x 246/]
905. Sucittapattacchadana tambacuḷa vihaṅgama,
Oroha dumasākhāya 1- mudhā bhariyā bhavāmi te.
906. Catuppadi tvaṃ kalyāṇi dvipadāhaṃ 2- manorame,
Migi pakkhī asaṃyuttā aññaṃ pariyesa sāmikaṃ.
[PTS Page 266] [\q 266/]
907. Komārikā te hessāmi mañjukā piyabhāṇini,
Vinda maṃ ariyena vedena sāvayā maṃ yadicchasi.
908. Sakuṇādini 3- lohitape cori kukkuṭapothini,
Na tvaṃ ariyena vedena mamaṃ bhattāra micchasi.
909. Evampi caturā nāri disvāna 4- pavaraṃ naraṃ,
Nenti sanhāhi vācāhi biḷāri viya kukkuṭaṃ.
910. Yo ve 5- uppatitaṃ atthaṃ nakhippamanukhujjhati, amittavasamānevati pacchā ca manutappati.
[PTS Page 267] [\q 267/]
911. Yo ca uppatitaṃ atthaṃ khippameva nibodhati, muccate santusambādhā kukkuṭova biḷariyā'ti.
8. Kukkuṭajākataṃ.
[PTS Page 268] [\q 268/]
912. Dhammaṃ caratha ñātayo dhammaṃ caratha bhaddaṃ vo,
Dhammacāri sukhaṃ seti asmiṃ loke parambhi ca.
913. Bhaddako vatayaṃ pakkhī dijo paramadhammiko,
Ekapādena tiṭṭhanto dhammamevānāsāsati.
[PTS Page 269] [\q 269/]
914. Nāssa sīlaṃ vijānātha anaññāya pasaṃsatha,
Bhutvā aṇḍañca chape ca dhammo dhammoti bhāsati.
915. Aññaṃ bhaṇati vācāya aññaṃ kāyena kubbati,
Vācāya no ca kāyena taṃ dhammaṃ adhiṭṭhito.
1. Dumaṃ - machasaṃ 2. Vipādāhaṃ - machasaṃ 3. Kuṇapādini, - aṭṭhakathā
4. Disvāna sadhanaṃ - machasaṃ 5. Yoca - syā.
[BJT Page 248] [\x 248/]
916. Vācāya sakhilo manoviduggo
Channo kupasayova kaṇhasappo,
Dhammadhajo gāmanigamāsu sādhu sammato
Dujjāno purisena khālisena.
917. Imaṃ tuṇḍehi pakkhehi pādā cimaṃ viheṭhatha,
Chavaṃ himaṃ vināsetha nāyaṃ saṃvāsanāraho'ti.
9. Dhammadhajajātakaṃ.
[PTS Page 272] [\q 272/]
918. Sace brāhmaṇa gacchasi sāketaṃ añjanāvanaṃ,
Vajjāsi nandiyaṃ nāma puttaṃ asmākaorasaṃ.
Mātā pitā ca te vuddhā te taṃ icchanti passituṃ.
919. Bhuttā mayā nivāpāni rājino pāṇabhojanaṃ,
Taṃ rājapiṇḍaṃ avabhottuṃ nāhaṃ buhmaṇamussahe.
920. Odabhissāmahaṃ passaṃ khurappāṇissa rājino,
Tadāhaṃ sukhito mutto api passeyya mātaraṃ.
[PTS Page 274] [\q 274/]
921. Migarājā pure āsiṃ kosalassa niketave,
Nandiyo nāma nāmena abhirūpo catuppado.
922. Taṃ maṃ vadhitumāgañji dāyasmiṃ añajanāmane,
Dhanuṃ adejjhaṃ natvāna usuṃ sandhāya kosalo.
923. Tassāhaṃ odahiṃ passaṃ khurappāṇissa rājino,
Tadāhaṃ sukhito mutto mātaraṃ daṭṭhumāgato'ti.
10. Nandiyamiga 1- jātakaṃ.
Avāriyavaggo paṭhamo.
Tassuddānaṃ:
Darimukha sanerutā ca puna,
Āsānandasiri ca sucittavaro
Athadhammikanandi migena dasa.
1. Migarāja - syā.
[PTS Page 278] [\q 278/]
[BJT Page 250. [\x 250/] ]
924. Saccaṃ kireva māhaṃsu bhastaṃ 1- bāloti paṇḍitā,
Passa bālo rahokammaṃ āvikubbaṃ na khujjhati,
925. Tvaṃ nukho samma bālosi kharaputta vijānahi,
Rajjuyā hi parikkhitto vaṅkoṭṭho ohito mukho.
926. Aparampi 2- samma te bālyaṃ 3- yo mutato na palāyasi,
So ca bālataro samma yaṃ tvaṃ vahasi senakaṃ.
[PTS Page 279] [\q 279/]
927. Yannu sammā ahaṃ bālo ajarāja vijānahi,
Atha kena senako bāla taṃ me akkhāhi pucchito
928. Uttamatthaṃ labhitvāna bhariyāya yo padassati, 4-
Tena jahissatantānaṃ 5- sā cevassa 6- na hesasti.
[PTS Page 280] [\q 280/]
929. Na ve piyaṃ meti janinda tādiso
Attaṃ niraṃ katvā piyāni sevati,
Antāva seyyo paramāva seyyā
Labbhā piyā ocitatthena pacchāti.
1. Kharaputtajātakaṃ.
[PTS Page 282] [\q 282/]
930. Akakkasaṃ apharusaṃ kharadhonaṃ supāsiyaṃ,
Sukhumaṃ tīṇiṇaggañca ko suciṃ ketumicchati.
931. Sumajjañca supāsañca anupubbaṃ suvattitaṃ, 7-
Ghanaghātimaṃ paṭitthaddhaṃ 8- ko suciṃ ketumicchati.
[PTS Page 283] [\q 283/]
932. Itodini patāyanti suciyo khaḷisāni ca,
Koyaṃ kammāragāmasmiṃ suciṃ vikketumicchati.
933. Ito satthāni gacchanti kammantā vividhā puthu,
Koyaṃ kammāragāmasmiṃ suciṃ vikketumarahati.
1. Kalakaṃ - syā, garaṃ - machasaṃ 2. Ayampi - machasaṃ
3. Bālo - machasaṃ 4. Bhariyā na bhavisasti - machasaṃ
5. Cachissatattānaṃ - machasaṃ 6. Sācetassa jahissati - machasaṃ
7. Suvaṭṭitaṃ - machasaṃ 8. Paṭitadaḍaṃ - machasaṃ
[PTS Page 284 [\q 284/] BJT Page 252] [\x 252/]
934. Suciṃ kammāragāmasmiṃ vikketabbā pajānatā
Ācariyāva jānanti 1- kammaṃ sukatadukkataṃ.
935. Imañca te pitā bhadde suciṃ jañña mayā kataṃ,
Tayā ca maṃ nimanteyya yañcatthaññaṃ ghare dhananti.
2. Sucijātakaṃ.
[PTS Page 288] [\q 288/]
936. Navachandakedāni diyati 2-
Puṇṇāyaṃ doṇi suvāmini ṭhitā,
Bahuke jane pāsapāṇike
No ca kho me paṭibhāti bhuñjituṃ.
[PTS Page 289] [\q 289/]
937. Tasasi bhamasi geṇamicchasi
Attāṇosi 3- tuhiṃ gamissasi,
Appossukko bhuñja tuṇḍila
Maṃsatthāya hi posiyāmase.
938. Ogaha rahadaṃ akaddamaṃ
Sabbaṃ sedamalaṃ pavāhaya,
Gaṇhihi navaṃ vilepanaṃ
Yassa gandho 4- na kadāvi chijjati.
[PTS Page 290] [\q 290/]
939. Katamo rahado akaddamo kiṃsu sedamalanti vuccati, katamañca navaṃ vilepanaṃ
Tassa gandho na kadāvi chijjati.
940. Dhammo rahado akaddamo pāpaṃ sedamalanti vuccati, sīlañca navaṃ vilepanaṃ
Tassa gandho na kadāvi chijjati.
941. Nandanti sarīraghātino
Na ca nandanti sariradhārino,
Puṇṇāya ca puṇṇamāsiyā
Ramamānāva jahanti jīvitanti.
3. Tuṇḍilajātakaṃ.
1. Ācariyāvasajānanti - machasaṃ 2. Navachantake doni - syāṃnacavacchaddake - machasaṃ
3. Atāṇesi - machasaṃ + sucinti vihataticipallāso katoti - aṭṭhakathā,
4. Kassagandho - machasaṃ
[PTS Page 295] [\q 295/]
[BJT Page 254] [\x 254/]
924. Siṅgi migo āyata cakkhunetto
Aṭṭhittaco vārisayo alomo,
Tenābhibhuto kapaṇaṃ 1- rudāmi
Hare sakhā kisasa nu maṃ jahāsi.
[PTS Page 296] [\q 296/]
943. So passasanto mahatā phaṇena.
Bhujaṅgamo kakkaṭamajjhapatto, 2 pucchāmi taṃ āyatacakkhunetta
Bhujaṅgamaṃ kakkaṭako gahesi.
944. Na vāyasaṃ no pana sapparājaṃ 3 ghāsatthiko kakkaṭako adeyya,
Pucchāmi taṃ āyatacakkhunetta
Atha kissa hetumbha 4- ubho gahitā.
945. Ayaṃ puriso mama atthākāmo
Yo 5- maṃ gahetvāna dakāya neti,
Tasmiṃ mate dukkhamanappakaṃ me
Ahañca eso ca ubho na homa.
946. Mamañca disvāna pavaḍḍhakāyaṃ
Sabbo jano hiṃsitumeva micche
Sāduñca thullañca muduñca maṃsaṃ
Kākāpi maṃ disvā vibheṭhayeyyuṃ.
[PTS page 297]
947. Sace tassa hetumbha 4- ubho gahitā
Uṭṭhātu poso visamācamāmi,
Mamañca kākañca pamuñca khippaṃ
Pure visaṃ gāḷahamupeti maccaṃ.
[PTS Page 298] [\q 298/]
948. Sappaṃ pamokkhāmi na tāva kākaṃ
Paṭibaddhako hohiti tāva kāko,
Purisañca disvāna sukhiṃ arogaṃ
Kākaṃ pamokkhāmi yatheva sappaṃ.
949. Kāko tadā devadatto ahosi
Māro pana kaṇhasappo ahosi,
Ānandabhaddo kakkaṭako ahosi
Ahaṃ tadā brāhmaṇo homi satthāti.
4. Suvaṇṇakakkaṭaka jātakaṃ.
1. Kapaṇo - machasaṃ 2. Kakkaṭakajjha patto - machasaṃ kakkaṭakamajjhapatto - syā
3. Kaṇhasappaṃ - machasaṃ 4. Hetu - machasaṃ 5. So - machasaṃ
+ Sakaṃsakhārantipi pāṭho attatenā sabhāyanti attho - aṭṭhakathā
[PTS Page 301] [\q 301/]
[BJT Page 256] [\x 256/]
950. Pakuṇo mayhako nāma girisānādarivaro
Pakkaṃ pipaphalimāruyha mayhaṃ mayhanti 1- kandati.
[PTS Page 302] [\q 302/]
951. Tassevaṃ 2- vilapanantassa dijasaṅghā samāgatā
Bhutvāna sipaphaliṃ yanti vilapitveva so dijo.
952. Evameva idhekacco saṅgharitvā bahuṃ dhanaṃ,
Nevattano na ñātinaṃ yathodhiṃ paṭipajjati.
953. Na so acchādanaṃ bhattaṃ na mālaṃ na vilepanaṃ,
Anubhoti sakiṃ kiñci na saṅgaṇhāti ñātake.
954. Tassevaṃ vilapantasasa mayhaṃ mayhanti 1- rakkhato,
Rājāno athavā corā dāyādāyeva apapiyā
Dhanamādāya gacchanti vilapitveva so naro.
955. Dhīro ca bhoge adhigamma saṅgaṇhāti ca ñātake,
Tena so nittiṃ pappoti pecca sagega ca modatiti.
5. Mayhakajātakaṃ.
[PTS Page 305] [\q 305/]
956. Dubbaṇṇarūpaṃ tuvamariyavaṇṇi
Purakkhatvā 3- pañjaliko namassasi,
Seyyo nu te so udavā 4- sarikkho
Nāmaṃ parassantato cāpi brūhi.
957. Na nāmagontaṃ gaṇhanti rāja
Sammaggatānujjugatānadevā,
Ahañca te nāmadheyyaṃ vadāmi
Sakkohasmi tidasānamindo.
958. Yo disvā bhikkhuṃ caraṇupapantaṃ
Purakkhatvā 3- pañjaliko namassati,
Pucchāmi taṃ devarājetamatthaṃ
Ito cuto kiṃ labhate sukhaṃ so.
[PTS Page 306 [\q 306/] 959.] Yo disvā bhikkhuṃ caraṇupapantaṃ
Purakkhatvā pañjaliko namassati,
Diṭṭheva dhamme labhate pasaṃsaṃ saggañca so yāti sarirabhedā.
1. Mayha mayhānti - aṭṭhakathā 2. Tasseva - machasaṃ 3. Purakkhitvā- machasaṃ, syā
4. Udāhu - machasaṃ, syā
[BJT Page 258] [\x 258/]
960. Lakkhi vata me udapādi ajja
Yaṃ vāsavaṃ bhūtapataddasāma,
Bhikkhuñca disvāna tavajja sakka
Kāhāmi puññāni anappakāni.
961. Addhā have sevitabbā sapaññā
Bahussutā ye bahuṭhānacittino,
Bhikkhuñca disvāna mamañca rāja
Kirohi puññāni anappakāni.
[PTS Page 307] [\q 307/]
962. Akkodhano niccapasannacitto
Sabbātithiyācayogo havitvā,
Nihaccamānaṃ abhivādayissaṃ
Sutvāna devinda subhāsitānī'ti.
6. Dhajaviheṭhajātakaṃ.
[PTS Page 308] [\q 308/]
963. Yametaṃ vārijaṃ pupphaṃ adinnaṃ upasiṅghasi,
Ekaṅgametaṃ theyyānaṃ gandhatthenosi 1- mārisa.
964. Na harāmi na bhañjāmi ārā saṅghāmi vārijaṃ,
Atha kena nu vaṇṇena gandhatthenoti vuccati.
[PTS Page 309] [\q 309/]
965. Yoyaṃ bhisāni khaṇati puṇḍarikāni bhañajati, evaṃ ākiṇṇakammanto kasmā eso na vuccati.
966. Ākiṇṇaluddo puriso dhātiveḷaṃva makkhito,
Tasmiṃ me vacanaṃ natthi tañca arahāmi vattave.
967. Anaṅgaṇassa posassa niccaṃ sucigavesino,
Vāḷaggamantaṃ pāpassa abbhāmattaṃva khāyati.
968. Addhā maṃ yakkha jānāsi atho maṃ anukampasi,
Punapi yakkhi vajjāsi yadā pasassi edisaṃ.
969. Neva taṃ upajivāma napi te bhatakambhase,
Tvameva bhikkhu jāneyya yena gaccheyya suggati'nti.
7. Bhisapupphajātakaṃ
1. Gandhathenosi - machasaṃ, syā
[PTS Page 311] [\q 311/]
[BJT Page 260] [\x 260/]
970. Susukhaṃ vata jivanti ye janā vighāsādino,
Diṭṭheva dhamme pāsaṃsā samparāye ca suggati.
971. Sukassa bhāsamānassa na nisāmetha paṇḍitā,
Idaṃ suṇātha sodariyā ambhe vāyaṃ pasaṃsati.
972. Nāhaṃ tumbhe pasaṃsāmi kuṇapādā suṇātha me,
Ucchiṭṭhabhojino tumbhe na tumbhe vighāsādino.
973. Sattavaso pabbajitā mejjhāraññe sikhaṇḍano,
Vighāseneva yāpento mayañce bhoto gārayhā,
Kenu bhoto pasaṃsiyā.
974. Tumbhe sihānaṃ vyagghānaṃ vāḷānañcāvasiṭṭhakaṃ,
Ucchiṭṭheneva yāpentā maññivhā vighāsādino.
[PTS Page 312] [\q 312/]
975. Ye brahmaṇassa samaṇassa aññassa ca vaṇibbino,
Datvāna sesaṃ bhuñjanti te janā vighāsādino'ti.
8. Vighāsajātakaṃ.
[PTS Page 313] [\q 313/]
976. Paṇitaṃ bhuñjase bhattaṃ sappitelañca mātula,
Atha kena nu vaṇṇena kiso tvamasi vāyasa.
977. Amittamajjhe vasato tesu āmisamesato,
Niccaṃ ubbiggahadayasasa kuto kākassa daḷhiyaṃ.
978. Niccaṃ ubbedhino kākā dhaṅkhā pāpena kammunā,
Laddho piṇḍo na piṇeti kiso tenasmi vaṭṭaka.
979. Lūkhāni tiṇbījāni appasenhāni bhuñjasi,
Atha kena nu vaṇṇena thulo tvamasi vaṭṭaka.
980. Appicchā appacintāya aviduragamanena ca,
Laddhā laddhena yāpento thulo tenasmi vāyasa.
981. Appicchassa hi posassa appacintisukhassa ca,
Susaṅgahitamānassa vutti susamudāniyā'ti.
9. Vaṭṭakajātakaṃ.
[PTS Page 314 [\q 314/] 262]
982. Cirassaṃ vata passāma sahāyaṃ maṇidhārinaṃ,
Sukatāya massukuttiyā sohate vata me sakhā.
[PTS Page 315] [\q 315/]
983. Parūḷhakacchanakhalomo ahaṃ kammesu vyāvaṭo,
Cirassaṃ nahāpitaṃ laddhā lomantaṃ apahārayiṃ.
984. Yaṃ nu lomaṃ ahāresi dullabhaṃ laddhakappakaṃ,
Atha kiñcarahi te samma kaṇṭhe kiṇakiṇāyati.
985. Manussasukhumāpānaṃ maṇi 1- kaṇeṭhasu lambati,
Tesāhamanusikkhāmi mā tvaṃ maññi davā kataṃ.
986. Sacepi maṃ pihayasi massukuttiṃ sukāritaṃ,
Kārayismāmi te samma maṇiñcāpi dadāmi te.
987. Tvaññeva maṇinā chatto sukatāya ca massuyā,
Āmanta kho taṃ gacchāmi piyaṃ me tava dasasnanti.
10. Kākajātakaṃ
Senakavaggo dutiyo
Tassuddānaṃ:
Atha passa sasuvi ca tuṇḍilako
Migamayhaka pañcama sakkavaro,
Atha pañjalivārija mejjha puna
Atha vaṭṭaka kapotavarena dasa.
Chakkanipātaṃ niṭṭhitaṃ.
Tata vagguddānaṃ bhavati:
Atha vaggaṃ pakittisasaṃ chanipātavaruttame,
Avāriyo senako dveva vuttā subyañjanāti.
1. Maṇi - machasaṃ
[PTS Page 318] [\q 318/]
[BJT Page 264] [\x 264/]
988. Diyaḍḍhakukku udayena kaṇṇikā
Vidatthiyo aṭṭha parikkhipanti naṃ,
Sasiṃsapā sāramaya 1- apheggukā
Kuhiṃ ṭhitā uparito na dhaṃsati.
989. Yā tiṃsati sāramayā anujajukā
Parikiriya 2- gopāṇasiyo samaṭṭhitā,
Tā saṅgahitā 3- balasā ca piḷitā
Samaṭṭhitā uparito na dhaṃsati.
990. Evaṃ mittehi daḷhehi paṇḍito
Abhejjarūpehi sucihi mantihi,
Susaṅgahito siriyā na dhaṃsati
Gopāṇasi bhāravahāva kaṇṇikā.
[PTS Page 319] [\q 319/]
991. Kharattavaṃ mellaṃ + yathāpi satthāvā
Anāmasantopi karoti tittakaṃ,
Samāharaṃ sāduṃ kāroti patthivā
Asādu 4- kayirā tanuvaṭṭa muddharaṃ. 5-
992. Evampi gāmanigamesu paṇḍito
Asāhasaṃ rājadhanāni saṃharaṃ, dhammānuvatti paṭipajjamāno
Saphāni kayirā aviheṭhayaṃ paraṃ.
[PTS Page 320] [\q 320/]
993. Odātamulaṃ sucivārisambhavaṃ
Jātaṃ yathā pokkharaṇisu ambujaṃ,
Padumaṃ yathā agginikāsaphālimaṃ
Na kaddamo na rajo na vāri limpati.
994. Evampi vohārasuciṃ asāhasaṃ
Visuddhakammantamapetapāpakaṃ,
Na limpati kammakilesatādiso
Jātaṃ yathā pokkharaṇisu ambuja'nti
1. Kukkujātakaṃ.
1. Sāsiṃpā sāramayā - machasaṃ 2. Pakiriyā - machasaṃ
3. Kāhi susaṃgahitā - machasaṃ 4. Asāduṃ - machasaṃ asādhu - syā
5. Tanukhandhamudadharaṃ tanuvadadhamuddharaṃ - machasaṃ, syā
+ Khellanti vā pāṭhe ayame cattho - aṭṭhakathā
[PTS Page 323] [\q 323/]
[BJT Page 266] [\x 266/]
995. Yathā cāpo ninnamati jiyā cāpi nikujati,
Haññate nūna manojo migarājā sakhā mama.
996. Handadāni vanaṃ tāṇaṃ 1- pakkāmi yathāsukhaṃ,
Netādisā sakhā honati lababhā me jivato sakhā.
997. Na pāpajanasaṃsevi avavantaṃ sukhamedhati,
Manojaṃ passa semānaṃ giriyassānusāsani.
998. Na pāpasampavaṅkena mātā puttena nandati, manojaṃ 2passa semānaṃ acchantaṃ samahi lohite.
999. Evamāpajjati 3- poso pāpiyañca nigacchati,
Yo ve hitānaṃ vacanaṃ na kāroti atthadassinaṃ.
1000. Evañca so hoti tato ca pāpiyo
Yo uttamo adhamanujapasevi
Pasasuttamaṃ adhamajanupasevitaṃ 4-
Migādhipaṃ saravaravedhanibbutaṃ,
[PTS Page 324] [\q 324/]
1001. Nihiyati puriso nihinasevi na ca hāyetha kadāci tulyasevi,
Seṭṭhamupanamaṃ 5- udeti khippaṃ
Tasmā antano uttariṃ bhajethāti.
2. Manojajātakaṃ.
[PTS Page 327] [\q 327/]
1002. Rājā te bhattaṃ pāhesi sucimaṃsupasecanaṃ,
Makhādevasmiṃ 6- adhivatthe 7- ehi nikkhama bhuñjassu.
[PTS Page 328] [\q 328/]
1003. Ehi māṇava orena 8- bhikkhamādāya supitaṃ, 9-
Tvañca māṇava bhikkhā 10- ca ubho bhakkhā bhavissatha.
1004. Appakena tuvaṃ yakkha thullamatthaṃ jahissasi,
Bhikkhaṃ te nāharissanti janā maraṇasaññino.
1. Handadāni vanantāni - rāmu 2. Manoja - machasaṃ
3. Evamāpajjate - machasaṃ 4. Adhammanupasevitaṃ - machasaṃ
5. Seṭṭhamupagamañca - machasaṃ 6. Māghadevasmiṃ - machasaṃ maghadevasmiṃ - syā
7. Adhivatte - machasaṃ 8. Oreya - syā
9. Supinaṃ - machasaṃ 10. Bhikkhaṃca - machasaṃ
[BJT Page 268] [\x 268/]
1005. Laddhāya yakkha 1- tava niccabhikkhaṃ
Suciṃ paṇitaṃ rasasā upetaṃ,
Bhikkhañca te āhariyo naro idha
Sudullabho hohiti 2- khādite mayi.
[PTS Page 329] [\q 329/]
1006. Mamesaṃ 3- sutano attho yathā bhāsasi māṇava,
Mayā tvaṃ samanuññāto satthiṃ passasi mātaraṃ.
1007. Baggaṃ chattañca pātiñca 4- gacchevādāya 5- māṇava, sotthiṃ passatu te mātā tvañca passāhi mātaraṃ.
1008. Evaṃ yakkhi sukhī hohi saha sabbehi ñātihi,
Dhanañca me adhigataṃ rañño ca vacanaṃ natanti.
3. Sutanujātakaṃ.
[PTS Page 330] [\q 330/]
1009. Te kathannu karissanti vuddhā giridarisayā,
Ahaṃ baddhosami 6- pāsena niliyassa vasaṃ gato.
[PTS Page 331] [\q 331/]
1010. Kiṃ gijjha paridevasi 7- kānu te paridevanā,
Na me suto vā diṭṭho8- vā bhāsanto mānusiṃ dijo.
1011. Bharāmi mātāpitaro muddhe 9- giridarisaye,
Te kathannu karissanti ahaṃ vasaṃ gato tava.
1012. Yannu gijjho yojanasataṃ kuṇapāni avekkhati,
Kasmā jālañca pāsañca āsajjāpi na khujjhasi.
1013. Yadā parābhavo hoti poso jīvitasaṅkhaye,
Atha jālañca pāsañca āsajjāpi na khujjhati.
1014. Bharassu mātāpitaro vuddhe giridarisaye,
Mayā tvaṃ samanuññāto sotthiṃ passāhi ñātake.
1015. Evaṃ luddakaṃ nandassu sahasabbehi ñātihi,
Bharissaṃ mātāpitaro vuddhe giridarisayeti.
4. Gijjhajātakaṃ.
1. Laddhācayakkhā - si 6. Bandhosmi - machasaṃ
2. Hohiti - machasaṃ, syā 7. Paridevesi - machasaṃ, syā
3. Mameva - machasaṃ, syā 8. Diṭṭhaṃ vā sutaṃ - machasaṃ
4. Pāṭiñca - syā 5. Gacchamādāya - machasaṃ 9. Vaddhe.
[PTS Page 333] [\q 333/]
[BJT Page 270] [\x 270/]
1016. Anutiracāri bhaddante sahāyamanudhāva maṃ,
Mahā me gahito 1- maccho so maṃ harati vegasā.
[PTS Page 334] [\q 334/]
1017. Gambhiracāri bhaddante daḷhaṃ gaṇhāhi thāmasā,
Ahaṃ taṃ uddharissāmi supaṇṇo uragammiva.
1018. Vivādo no samuppatto dabbhapuppha suṇohi me,
Samehi medhagaṃ 2- samma vivādo vupasammataṃ. 3-
1019. Dhammaṭṭhohaṃ pure āsiṃ bahu aṭṭaṃ 4- me tiritaṃ,
Samemi medhagaṃ sammā 5- vivādo upasammatu.
1020. Anutiracāri naṅguṭṭhaṃ sisaṃ gambhiracārino,
Athāyaṃ 6- majjhimo khaṇḍo dhammaṭṭhassa bhavissati.
[PTS Page 335] [\q 335/]
1021. Cirampi bhakkho abhavissa sace na vivademase,
Asisakaṃ anaṅguṭṭhaṃ sigālo harati rohati.
1022. Yathāpi rājā nandeyya rajjaṃ laddhāna khattiyo,
Evāhamajja nandāmi disvā puṇṇukhaṃ patiṃ.
1023. Nathannu thalajo santo udake macchaṃ parāmasi,
Puṭṭho me samma akkhāhi kathaṃ adhigataṃ tayā.
1024. Vivādena kisā honti vivādena dhanakkhayā,
Jinā uddā vivādena bhuñja māyāvi rohitaṃ.
[PTS Page 336] [\q 336/]
1025. Evamevaṃ manussasu vivādo yattha jāyati,
Dhammaṭṭhaṃ paṭidhāvanti so hi nesaṃ vināyako
Dhanāpi tattha jiyanti rājakoso pavaḍḍhati'ti.
5. Dabbhapupphajātakaṃ.
1. Rohito - machasaṃ 2. Medhakaṃ - rāmu 3. Upasammatu - jāa.
4. Atthaṃ - rāmu 5. Samma - machasaṃ, syā 6. Accāyaṃ - machasaṃ
[PTS Page 338] [\q 338/]
[BJT Page 272] [\x 272/]
1026. Dasaṇṇakaṃ tīṇiṇadhāraṃ asiṃ sampantapāyinaṃ,
Parisāyaṃ puriso galati kiṃ dukkarataṃ tato
Yadaññaṃ dukkaraṃ ṭhānaṃ taṃ me akkhāhi pucchato.
[PTS Page 339] [\q 339/]
1027. Gileyya puriso lohā asiṃ sampannapāyinaṃ,
Yo ca vajjā dadāmiti taṃ dukkarataraṃ tato
Sabbaññaṃ sukaraṃ ṭhānaṃ evaṃ jānāhi māgadha. 1-
1028. Vyākāsi āyuro pañhaṃ atthadhammassa kovido,
Pakkusaṃ dāni pucchāmi kiṃ dukkarataraṃ tato;
Yadaññaṃ dukkaraṃ ṭhānaṃ taṃ me akkhāhi pucchito.
1029. Na vācamupajivanti aphalaṃ giramudiritaṃ,
Yo ca datvā avākayirā taṃ dukkarataraṃ to;
Sbabaññaṃ sukaraṃ ṭhānaṃ evaṃ jānāhi māgadha.
[PTS Page 340] [\q 340/]
1030. Vyākāsi pukkuso pañhaṃ atthaṃ dhammassa kovido,
Senakandāni pucchāmi kiṃ dukkarataraṃ tato;
Yadaññaṃ dukkaraṃ ṭhānaṃ taṃ me akkhāhi pucchito.
1031. Dadeyya puriso dānaṃ appaṃ vā yadi vā bahuṃ,
Yo ca datvā nānutape taṃ dukkarataraṃ tato;
Sbabaññaṃ sukaraṃ ṭhānaṃ evaṃ jānāhi māgadha.
[PTS Page 341] [\q 341/]
1032. Vyākāsi āyuro pañhaṃ atho pukkusaporiso,
Sabbe pañhe abhibhoti 2- yathā bhāsati senako'ti.
6. Dasaṇṇakajātakaṃ. +
[PTS Page 344] [\q 344/]
1033. Vibbhantavitto tupitindriyosi
Nettehi te vārigaṇā savanti,
Kiṃ te naṭṭhaṃ kiṃ pana vatthayāno
Idhāgamā brahmaṇa iṅgha bruhi 3-
1. Maddava - machasaṃ 2. Atibhoti - machasaṃ 3. Brahme tadiṅghabrūhi - rāmu
+ Paṇṇakajātakaṃ - machasaṃ
[PTS Page 345] [\q 345/]
[BJT Page 274] [\x 274/]
1034. Miyetha bhariyā vajato mamajja
Agacchato maraṇaṃ āha yakkho,
Etena dukkhena pavedhitosmi
Akkhāhi me senaka etamatthaṃ.
[PTS Page 346] [\q 346/]
1035. Bahuni ṭhānāni vicintayitvā
Yamettha vakkhāmi tadeva saccaṃ,
Maññāmi te brāhmaṇa sattuhasataṃ
Ajānato kaṇhasappo paviṭṭho.
[PTS Page 347] [\q 347/]
1036. Ādāya daṇḍaṃ parisumbha śastaṃ
Passeḷamugaṃ uragaṃ dvijimhaṃ,
Chindajja kaṅkhaṃ vicikicchitāni
Bhujaṅgamaṃ passa pamuñca śastaṃ.
[PTS Page 348] [\q 348/]
1037. Saṃviggarūpo parisāya majjhe
So brāhmaṇo sattubhastaṃ
Atha nikkhami urago uggatejo
Āsiviso sappo phaṇaṃ karitvā
Suladdha lābhā janakassa rañño
Yo passati senakaṃ sādhupaññaṃ.
[PTS Page 349] [\q 349/]
1038. Vivantacchaddo 1- nusi sabbadassi
Ñāṇaṃ nu te brahmaṇa bhiṃsarūpaṃ
Imāni me satta satāni atthi
Gaṇhāhi sabbāni dadāmi tuyahaṃ,
Tayā hi me jīvitamajja laddhaṃ
Athopi bhariyāyamakāsi sotthiṃ.
1039. Na paṇḍitā ventanamādiyanti
Citrāhi gāthāhi subhāsitāhi,
Itopi te brahme dadantu vittaṃ
Ādāya taṃ gaccha sakaṃ niketanti
7. Sattubhastajātakaṃ.
[PTS Page 352] [\q 352/]
1040. Ye me ahaṃ na jānāmi aṭṭhasena vaṇibbake,
Te maṃ saṅgamma yācanti kasmā maṃ tvaṃ na yācasi.
[PTS Page 353] [\q 353/]
1041. Yācako appiyo hoti yācaṃ addamappiyo,
Tasmābhantaṃ na yācāmi mā me viddesanā 2- ahu.
1. Vivaṭṭachādā - machasaṃ vivaṭṭacchado - syā 2. Videssanaṃ - syā machasaṃ
[BJT Page 276] [\x 276/]
1042. Yo ce yāvanajivāno kāle yāvaṃ na yācati,
Parañca puññā dhaṃseti antanāpi na jīvati.
1043. Yo ce yāvanajivāno kāle yāvaṃ na yācati,
Parañca puññaṃ labbheti antanāpi na jīvati.
1044. Na ve dissanti sappaññā disvā yācakamāgate,
Brahmacāri piyo mesi varataṃ bhaññamicchasi.
[PTS Page 354] [\q 354/]
1045. Na ve yācanti sappaññā dhīro veditumarahati, 1 uddissa ariyā tiṭṭhanti esā ariyānayācanā
[PTS Page 355] [\q 355/]
1046. Dadāmi te brāhmaṇa rohiṇinaṃ
Gamaṃ sahassaṃ saha puṅgavena,
Ariyo hi ariyassa kathaṃ na dajjā
Sutvāna gāthā tava dhammayuttāni.
8. Aṭṭhisenajātakaṃ.
[PTS Page 357] [\q 357/]
1047. Yattha veri nivasati 2- na vase tattha paṇḍito,
Ekarannaṃ dirantaṃ vā dukkhaṃ vasati verisu.
1048. Diso ce 3- lahucittassa posassa anuvidhiyyato,
Ekassa kapino hetu yuthasa anayo kato.
1049. Bālo capaṇḍitamāni yuthassa parihārako.
Sacittassa vasaṃ gananvā sayethāyaṃ 4- yathā kapi.
1050. Na sādhu balavā bālo yuthassa parihārako,
Abhito bhavati ñātinaṃ sakuṇānaṃva cetako 5-
1051. Dhīro ca balavā sudhu yuthassa parihārako,
Bito bhavati ñātinaṃ tidasānaṃ ca vāsavo,
1. Vidatumarahati - syā 2. Nivisati - machasaṃ 3. Ve - machasaṃ
4. Passethāyaṃ - machasaṃ 5. Veṭako - machasaṃ
Piṭavu 278
1052. Yo ca silañca paññañca sutañcattini passati,
Ubhinnamatthaṃ carati attano ca parassa ca.
1053. Tasmā tuleyyamattānaṃ silapaññāsutāmiva,
Gaṇaṃ vā parihare dhīro ekovāpi paribbajeti.
9. Kapijātakaṃ.
[PTS Page 359] [\q 359/]
1054. Dvāsantati gotama 1- puññakammā
Vasavattino jātijaraṃ atitā,
Ayamantimā vedagu brahmapatti 2-
Asmābhijappanti janā anekā.
[PTS Page 360] [\q 360/]
1055. Appaṃ hi etaṃ na hi dighamāyu
Yaṃ tvaṃ baka maññasi dighamāyu,
Sataṃ sahassānaṃ nirabbudānaṃ,
Āyuṃ pajānāmi tavāhaṃ brahme.
1056. Anantadassa bhagavāhamasmiṃ
Jātijaraṃ sokamupātivatto,
Kimme purāṇaṃ vatasilavattaṃ
Ācikkha me taṃ yamahaṃ vijaññaṃ.
1057. Yaṃ tvaṃ apāyesi bahu manusse
Pipāsite ghammani samparete,
Taṃ te purāṇaṃ vatasilavatataṃ
Suttappabuddhova anussarāmi.
[PTS Page 361] [\q 361/]
1058. Yaṃ phaṇikulasmiṃ janaṃ gahitaṃ
Amovayi gayhakaniyamānaṃ,
Taṃ te purāṇaṃ vatasilavattaṃ
Suttappabuddhova anussarāmi.
1059. Gaṅgāya sotasmiṃ gahitanāvaṃ
Luddena nāgena manussakappā,
Taṃ te purāṇaṃ vatasilavattaṃ
Suttappabuddhova anussa